Mogadişu Radyosu'nun arşivindeki binlerce manyetik bant ve makara dijitalleştirilip korunmaya çalışılıyor. Yaklaşık 400.000 saatlik ses kaydını içeren bu koleksiyon, 1950'lerden bu yana Somali tarihine tanıklık ediyor. Bantların bozulmasını önlemek için özel bir ekip çalışıyor, infohub.kz bildiriyor.
Arşivci Abdulkadir Gedi Roble, eski bir teybe makarayı takıp bilgisayara bağlayarak her bandın içeriğini kaydediyor. Küçük bir ekiple birlikte yaklaşık 400.000 saatlik yayını dijitalleştirmeye çalışıyor. "Bu, dünyadaki en büyük Somali dilindeki müzik, kültür, dramalar ve diğer materyaller deposu, ancak şu anda bir hapishane gibi toplumdan kopuk. Onu koruyup gelecekte halka açmaya çalışıyoruz," diyor Roble.
2026 yılının Haziran ayı başında Somali Enformasyon Bakanlığı ve BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) Doğu Afrika Bölge Ofisi, arşivcileri bir seminere topladı. Amaç, arşivi UNESCO'nun "Dünya Belleği" programına dahil etmek. UNESCO üst düzey yetkilisi Guilherme Canela: "Bu bilgiyi korumak sadece Somali için değil, herkes için önemli," dedi.
1951'de İtalyan sömürge döneminde kurulan Mogadişu Radyosu, başlangıçta İtalyanca ve Somalice yayın yapıyordu. Daha sonra Svahili, Oromo, İngilizce ve Arapça da hizmet verdi. Doğu Afrika'nın en etkili seslerinden biriydi. 1990'lardaki iç savaş sırasında arşiv yağmalanmaktan kurtarıldı; polis albayı Abşir Haşi Ali, onu korumak için kendi hayatını tehlikeye attı.
Uzman incelemelerine göre, yaklaşık 45.000 bant ve makaranın yüzde 85'i hâlâ çalınabilir durumda, ancak her on banttan biri eskiyip bozulmuş, yüzde 5'ten fazlası ise kaybolmuş veya ağır hasarlı. Bazı bantlar 2018'deki yangında, bazıları 1992'deki çatışmalar sırasında kayboldu.
Minnesota Üniversitesi'nden tarihçi İman Muhammed: "Mogadişu Radyosu, bağımsızlık sonrası Somali'nin en büyük medya kuruluşuydu. Toplumda sözlü geleneğin ağır basması nedeniyle radyo, insanları birleştirmede özel bir rol oynadı," diyor. Eski gazeteci Hasan Dahir: "Etkisi o kadar büyüktü ki, göçebe çobanlar bile Vietnam Savaşı ve ABD'deki sivil haklar hareketi haberlerini dinliyorlardı," diye anımsıyor.
Mogadişu Radyosu, Siad Barre döneminde devlet ideolojisi aracına dönüştü. Ulusal ve sömürgecilik karşıtı içerikli programlar yayınladı. Radyo, Somalice okuryazarlık kampanyasını destekleyerek 1972'de yeni Somali alfabesinin yaygınlaşmasına katkıda bulundu. Ayrıca Etiyopya'nın marjinal etnik gruplarına yönelik ilk radyo yayınlarını yaptı.
1991'de merkezi hükümetin çöküşünden sonra radyo eski etkisini kaybetti. Şu anda yabancı dildeki programlarının çoğundan yoksun. 2021'de radyonun o zamanki müdürü Abdülaziz Muhammed Guled, Eş-Şebab örgütü tarafından öldürüldü. Dijitalleştirme çalışmaları hızlı ilerlese de, şu anda arşivin sadece yüzde 10'u dijitalleştirilmiş durumda.