Suudi Arabistan, Husilerin deniz ablukasını kınadı; bu, küresel petrol tedarikini tehdit ediyor. Bu konuda infohub.kz sitesi haber veriyor.
Pazartesi günü Suudi Arabistan, Yemen'in İran bağlantılı Husilerinin Riyad'ın Yemen halkına abluka uyguladığı suçlamasını reddetti. Daha önce Husiler, Suudi Arabistan'a karşı deniz ablukası ilan etmişti. ABD ve İsrail'in İran'a karşı savaşı sırasında Hürmüz Boğazı'ndan gemi trafiği kesintiye uğrayınca Suudi Arabistan, petrolü Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı üzerinden alternatif yollarla sevk etmeye çalışmıştı. Şimdi bu yol da Husilerin tehdidi altına girdi.
Suudi Dışişleri Bakanlığı, açıklamasında gemilerini korumak için 'gerekli tüm önlemleri' alacağını söyledi. Husilerin Kızıldeniz'de gemi trafiğini aksatma deneyimi var. Ablukanın Suudi Arabistan dışındaki etkisinin ne olacağını inceleyelim.
Husiler Pazartesi günü Suudi Arabistan'a deniz ablukası ilan ederek, ABD'nin İran ile savaşında yeni bir cephe açtıklarını duyurdu. Bu, Basra Körfezi'nin ötesinde küresel enerji tedariki ve ticaretini tehdit ediyor. Husiler açıklamasında, deniz ambargosunun 'göze göz' prensibine dayandığını, ablukaya ablukayla cevap verme hakkını teyit ettiğini söyledi. Grup 'tüm seçeneklere tamamen hazır' olduğunu belirterek, Suudi Arabistan'ın herhangi bir 'aptalca' eyleminin 'kapsamlı ve kararlı' bir yanıtla karşılanacağı uyarısında bulundu.
Husilerin deniz ablukasını nasıl uygulayacağı veya bunun Yemen kıyılarındaki uluslararası gemilere yönelik saldırıların yeniden başlaması anlamına gelip gelmediği şimdilik belli değil. Husiler, 2023 Ekim ayında İsrail'in Gazze'deki savaşının ardından Babülmendep Boğazı yakınındaki gemilere saldırarak küresel ticareti aksatmıştı. Saldırılar, 2025 Ekim ayında Gazze'de 'ateşkes' ilan edilmesinin ardından durmuştu.
Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan dünyanın en önemli deniz yollarından biridir. En dar noktası sadece 29 km olduğundan, Süveyş Kanalı'ndan geçen gemiler için iki yön vardır. 2024 yılında bu boğazdan yaklaşık 4,1 milyar varil ham petrol ve petrol ürünü geçmiş olup bu, dünya hacminin yaklaşık yüzde beşini oluşturmaktadır. Hürmüz Boğazı, ABD ve İsrail'in İran'a savaşının ardından kapanınca, Babülmendep'in de kapanması dünya petrol ve gazının yüzde 25'ini bloke edebilir.
Husiler, Yemen'in başkenti Sana'yı 2014 yılında ele geçirdiklerinden beri Suudi liderleri 'adaletsiz ve baskıcı bir abluka' uygulamakla suçlamaktadır. Onlara göre, bu abluka yaklaşık 12 yıldır sürmekte ve limanları ile havalimanlarını kara, deniz ve hava yoluyla tamamen bloke etmektedir. Yemen, on yılı aşkın süredir devam eden iç savaşta Aden'deki uluslararası tanınmış hükümet ile Sana'daki Husi yönetimi arasında bölünmüş durumda.
Abluka ilan edilmeden önce Husiler, Suudi Arabistan'ı Sana Havalimanı'na saldırmakla suçlamıştı. Yemen'in uluslararası tanınmış hükümeti sorumluluğu üstlenmiş olsa da Husiler, Suudi Arabistan'a balistik füzelerle saldırdı. Bu, Hudeyde'deki Husi ve hükümet güçleri arasındaki çatışmanın ardından, geçici ateşkesin imzalanmasından bu yana süren dört yıllık sükuneti bozdu.
Abluka, Suudi Arabistan'ın petrol ihracatını engelleyebilir. Petroline veya Doğu-Batı Boru Hattı, Suudi Arabistan'ın petrol devi Aramco'ya aittir. Aramco dünyanın en büyük şirketlerinden biri olup piyasa değeri 1,7 trilyon doların üzerinde ve yıllık geliri 480 milyar dolardır. Boru hattı 1200 km uzunluğunda olup, Basra Körfezi yakınındaki Abkayk petrol işleme tesisinden Kızıldeniz'deki Yenbu Limanı'na uzanır. Yenbu'dan tankerler, petrolü Babülmendep üzerinden Asya pazarlarına gönderir. Kpler ve Signal Ocean verilerine göre, Yenbu'dan sevkiyatlar günde ortalama 4 milyon varil olarak gerçekleşmiştir. Babülmendep üzerinden geçen petrol hacmi Haziran ayında günde 7,4 milyon varile ulaşmış olup bu, dünya petrolünün yüzde 7'sini oluşturmaktadır.
2024 yılında Suudi Arabistan, 187 milyar dolar değerinde ham petrol ihraç etti. En büyük alıcılar: Çin (%25,6), Güney Kore (%15,8), Japonya (%15,4) ve Hindistan (%10,5). Çin ve Hindistan, Suudi petrolünün başlıca alıcıları olarak istikrarlı tedarike bağımlıdır. Abluka, bu ülkelerde ithalat maliyetlerini artırarak yakıt fiyatlarına baskı yapabilir. Hindistan ayrıca Avrupa'ya petrol ürünleri tedarikçisi olarak önemli olduğundan, Suudi petrolünün kesintiye uğraması Avrupa pazarlarında fiyatları yükseltebilir.
Uzman Michael Stephens'a göre abluka, petrol ekonomisine 'çok zararlı' bir etki yapacak. Bu, dünyanın en büyük petrol tedarikçilerinden birinin petrolünü durdurarak petrol piyasasını olumsuz etkileyecek. ABD Başkanı Donald Trump petrolü varil başına 70 dolara düşürmek istiyorsa, bu imkansız. Salı günü petrol fiyatları yükseldi ve Brent ham petrolü varil başına 89,70 dolardan işlem gördü. ABD-İran savaşından önce bu gösterge 70 dolar civarındaydı, savaştan sonra ise fiyat en yüksek seviyede 126 dolara ulaşmıştı. Stephens, ablukanın Batı ve Asya ekonomilerinde enflasyonist baskı yaratacağını ve petrol rezervlerini azaltacağını söyledi.