Uzmanlar, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Comart Tokayev'in Çin ziyaretinin asıl amacının yapay zeka konferansına katılmaktan ziyade ekonomik iş birliğini güçlendirmek olduğunu belirtiyor — infohub.kz sitesi bildiriyor.
Kazakistan Cumhurbaşkanı, 16 Temmuz 2026'da Çin'e çalışma ziyaretinde bulundu. Ziyaret kapsamında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşecek, önde gelen Çinli şirketlerin yöneticileriyle bir araya gelecek ve ayrıca Dünya Yapay Zeka Konferansı'na (WAIC) katılacak. Orda.kz muhabiri, bu ziyaretin önemi hakkında siyaset bilimcilerle görüştü.
Siyaset bilimci Talgat Kaliyev, Çin ile her türlü iletişimin, onun önemli bir jeopolitik merkez ve dünyanın ikinci büyük ekonomisi olması nedeniyle Kazakistan için büyük önem taşıdığını vurguladı. «Resmi olarak bu, yapay zeka konferansına katılım çerçevesinde bir çalışma ziyareti. Ancak Çin ile her türlü iletişim, onun önemli bir jeopolitik merkez ve dünyanın ikinci büyük ekonomisi olması nedeniyle Kazakistan için büyük önem taşıyor. Şu anda büyük belgeler imzalanması pek olası değil, ancak Çinli şirketlerle bir yuvarlak masa toplantısı planlanıyor. Bu da yatırım çekme, altyapı projelerinin hayata geçirilmesi, Orta Uluslararası Taşımacılık Koridoru'nun geliştirilmesi ve Kazakistan'da yeni teknoloji üretim tesislerinin kurulması için ciddi fırsatlar sunuyor. Bugün ülkemizde insansız teknolojiler ve yapay zeka geliştirilmesine yönelik büyük bir talep var, bu nedenle bu ziyaret birçok alana ciddi bir ivme kazandırabilir», dedi Kaliyev.
Siyaset bilimci Tahir Nigmanov da devlet ziyareti statüsünde olmamasına rağmen ziyareti önemli buluyor. «Çin'e yapılan ziyaretler her zaman Kazakistan için en önemlilerden biri olarak adlandırılabilir. Cumhurbaşkanımız oraya bazı diğer ülkelere olduğu kadar sık gitmiyor, bu nedenle her ziyaretin değeri çok yüksek. Elbette yapay zeka konferansına katılım belirli bir gündem oluşturuyor ve bu konu mutlaka tartışılacaktır. Ancak bu, iş birliğinin diğer alanlarını - ulaşım, lojistik, yatırım ve altyapı projeleri - ortadan kaldırmıyor», diyen Nigmanov, sözlerine ekledi.
Kaliyev'e göre, Çin Devlet Başkanı ile yapılacak görüşmelerin gündemi çok kapsamlı olacak ve ikili ilişkilerin ötesine geçecek. «Doğrudan Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmeler yapılacağı için gündem çok kapsamlı olacak. Sanırım taraflar, Kazak-Çin ilişkilerinin çok ötesine geçen konuları ele alacak. Bunlar arasında 'Bir Kuşak, Bir Yol' projesinin geliştirilmesi, ulaşım rotaları, Rusya-Ukrayna çatışması etrafındaki durum, Orta Doğu'daki olaylar, Orta Asya'nın büyük küresel güç merkezleriyle etkileşimi yer alıyor. Ayrıca, ziyaret ŞİÖ ülkelerinin dışişleri bakanları toplantısının arifesinde gerçekleşiyor, bu nedenle liderlerin gelecek gündemi de tartışması muhtemel», dedi uzman.
Nigmanov, Kazakistan'ın bu alanı aktif olarak geliştirmesi nedeniyle yapay zekaya ayrı bir önem verilmesi gerektiğini ekledi. «Çin bugün yapay zeka alanında dünyanın önde gelenlerinden biri. Bu nedenle cumhurbaşkanının konferansa katılımı sadece deneyim paylaşımı için değil, aynı zamanda ortak projeleri tartışmak için de bir fırsat. Ancak yapay zeka sadece konulardan biri. İş birliğinin temeli yine de ulaşım, lojistik ve yatırım olmaya devam ediyor».
Uzmanlar, Çin'in Kazakistan için öneminin artmaya devam ettiği konusunda hemfikir. Nigmanov, son beş yılda ilişkilerin derinleştiğini belirtti: «Eskiden ilişkiler çoğunlukla pragmatizm üzerine inşa edilirken, bugün gerçek bir iyi komşuluktan söz edebiliriz. Çin, Kazakistan'ın egemenliğini kamuoyu önünde destekledi ki bu Pekin için oldukça nadir bir uygulamadır. Bu, ülkemize özel bir önem verildiğini gösteriyor». Kaliyev ise Kazakistan'ın Orta Uluslararası Taşımacılık Koridoru'nun uygulanmasında öncelikli bir rol oynadığını ekledi: «Bu rota tam olarak ülkemizden başlıyor ve en uzun kısmı Kazakistan'dan geçiyor. Şi Cinping'in Kazakistan ile ilişkilere verdiği önem, sürekli temaslar ve ziyaretler, Çin'in ülkemizi kilit ortaklardan biri olarak gördüğünü gösteriyor».
Siyaset bilimciler, çok sayıda yeni anlaşma imzalanmasını beklemiyor ancak yatırım projeleri için potansiyel görüyor. Kaliyev, cumhurbaşkanının Çinli şirket yöneticileriyle görüşmesinin önemini vurguladı: «Bugün Kazakistan ekonomisini aktif olarak çeşitlendiriyor, işleme sanayisini ve yüksek teknoloji üretimini geliştiriyor. Çin de coğrafi konumumuz ve kritik öneme sahip malzeme rezervlerimiz sayesinde bu tür projeleri ülkemizde konumlandırmakla ilgileniyor. Bu nedenle iş dünyasıyla yapılan görüşmeler bu ziyaretin en pratik sonuçlarından biri olabilir». Nigmanov, Çin'in dünyanın en büyük yatırımcılarından biri olduğunu ve yatırımlarına genellikle siyasi koşullar eşlik etmediğini, bunun Kazakistan için önemli olduğunu hatırlattı.
Uzmanlara göre ziyaretin ana sonucu, bireysel belgelerin imzalanması değil, stratejik ortaklığın güçlendirilmesidir. Kaliyev, bu tür toplantıların liderlerin kilit konularda pozisyonlarını netleştirmesine ve anlaşmaların uygulanmasını hızlandırmasına olanak sağladığını düşünüyor. Nigmanov ise istikrarsızlık koşullarında büyük küresel aktörlerle güvene dayalı ilişkilerin sürdürülmesi gerektiğini vurguladı: «Bugün dünya giderek daha istikrarsız hale geliyor, bu nedenle Kazakistan'ın tüm kilit ortaklarıyla iyi ilişkiler sürdürmesi önemli. Bunun için en üst düzeyde sürekli temaslar gereklidir. Bu tür ziyaretler sadece mevcut iş birliği seviyesini korumakla kalmıyor, aynı zamanda daha da geliştirilmesi için zemin oluşturuyor».
Dolayısıyla, uzmanların değerlendirmelerine göre, Kasım-Comart Tokayev'in bu Çin ziyareti, yeni anlaşmalar imzalamaktan ziyade ikili ve uluslararası gündemin kilit konularında pozisyonları netleştirme fırsatı olarak önemlidir. Görüşmeler, yatırım, ulaşım, lojistik, yüksek teknoloji ve yapay zeka alanlarındaki iş birliğine ek ivme kazandırabilir ve Astana ile Pekin arasındaki stratejik ortaklığı güçlendirebilir.