Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Comart Tokayev'in başlattığı kapsamlı 'Halk İnşaatı' programı yabancı basının dikkatini çekti. Avrupa yayını EU Reporter, programa ayrı bir haber ayırarak ülkenin sosyal altyapı gelişim planlarını, ulaşılan ekonomik göstergeleri ve kamu yatırımlarına ilişkin uluslararası deneyimi ele aldı. Bu haberi infohub.kz sitesi duyurdu.

Program üç yıllık bir dönemi kapsıyor. Ulusal Fon'dan okullar, hastaneler, poliklinikler, spor tesisleri, yollar ve köprülerin inşası için 6,5 trilyon tenge ayrılması planlanıyor. Bu denli büyük yatırımlar, nüfus artışıyla da bağlantılı: Son yedi yılda Kazakistan nüfusu iki milyondan fazla arttı. Bu durum, özellikle yoğun yapılaşmanın olduğu bölgelerde yeni eğitim ve sağlık kurumlarına olan ihtiyacı artırıyor.

Yeni program, sosyal alana yönelik devlet yatırımlarının devamı niteliğinde. Son yedi yılda bu amaçlara yaklaşık 88 trilyon tenge ayrıldı; bunun 33,2 trilyon tengei eğitime, 15,5 trilyon tengei sağlığa harcandı. Şehirlerde ve kırsal yerleşimlerde okullar, anaokulları ve sağlık kurumları inşa edildi. 'Halk İnşaatı'nın ilk etabı başladı: Sağlık, eğitim, kültür, spor ve ulaşım altyapısını kapsayan toplam 1,5 trilyon tenge değerindeki projeler onaylandı.

Kazakistan'ın elde ettiği sonuçlar uluslararası değerlendirmelere de yansıdı. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın 2025 raporuna göre ülke, 193 ülke ve bölge arasında 0,837'lik insani gelişme endeksiyle 60. sırada yer alarak bu göstergede Orta Asya'daki tüm devletleri geride bıraktı. UNDP Daimi Temsilcisi Katarzyna Wawiernia, Kazakistan'ın yaşam standartlarının yükseltilmesi, insan potansiyelinin geliştirilmesi ve dijitalleşme alanlarındaki ilerlemesine dikkat çekmişti.

Haberde ayrıca devlet birikimlerinin kullanımına ilişkin uluslararası deneyime de yer verildi. Norveç'te bütçe kuralı, harcamalar için egemen varlık fonunun beklenen reel getirisi sınırında kaynak aktarılmasına olanak tanıyor; mevcut hedef oran %3. Bir diğer örnek ise Kazakistan ile ilgili: Ekonomist Terence Ho, Singapur gazetesi The Straits Times'ta çocuk tasarruf hesapları programını ulusal gelirlerin gelecek nesillere yatırım aracı olarak değerlendirdi.

Ülkenin ekonomik olanakları da haberde yansıtıldı. Dünya Bankası verilerine göre 2025 yılında kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla 14,7 bin dolar oldu ve komşu ülkelerin göstergelerini önemli ölçüde aştı. Uluslararası Para Fonu'nun Ekim tahminine göre (World Economic Outlook, 2026), cari yılda GSYİH 398 milyar dolara ulaşacak ve kişi başına düşen GSYİH 19 bin doları aşacak. Bu dinamik, altyapıya uzun vadeli yatırımlar için önemli bir alan yaratıyor.

Yabancı yayında belirtildiği üzere Kazakistan'ın deneyimi, ulusal birikimlerini uzun vadeli kalkınma için kullanmak isteyen devletler için ilgi çekici. 'Halk İnşaatı' programı, onlarca yıl boyunca halka hizmet edecek sosyal ve altyapı tesislerinin oluşturulmasını öngörüyor. Bu yaklaşım, finansal kaynakların eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimin artırılmasına ve gelecek nesillerin yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönlendirilmesine olanak tanıyor.