ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin'i seçimlere müdahale etmekle suçlayan yeni iddiaları, Xi Jinping ile arasındaki hassas anlaşmayı tehlikeye atabilir, — infohub.kz sitesi bildiriyor.
Trump, Perşembe günkü konuşmasında oy verme sistemleri ve seçim yönetimiyle ilgili eski şikayetlerini yeniden canlandırdı. Ona göre, Cumhuriyetçiler Kasım ayında yapılacak Kongre seçimlerinde zorluk yaşıyor. Çin'in milyonlarca Amerikalı seçmen hakkındaki verileri yasadışı yollarla ele geçirdiğini iddia etti; Pekin bu suçlamayı daha önce de reddetmişti.
«Veri kaybı, seçim güvenliği için eşi benzeri görülmemiş bir gece endişesi yaratıyor» dedi Trump.
Çin Dışişleri Bakanlığı bu suçlamaları «tamamen uydurma» ve «kötü niyetli iftira» olarak nitelendirdi. Bakanlık sözcüsü Lin Jian, Çin'in ABD seçimlerine müdahale etmekle ilgilenmediğini ve hiçbir zaman müdahale etmediğini belirtti. «ABD'yi kendine eleştirel bir gözle bakmaya ve Çin'e yönelik temelsiz suçlamaları durdurmaya çağırıyoruz» dedi.
Trump konuşmasından önce Washington'daki Çin Büyükelçiliği temsilcisi Liu Chang, «Çin, ABD başkanlık seçimlerine müdahale etmedi ve asla etmeyecek» açıklamasında bulundu.
Trump bu konuşmasında, Xi ile olan sıcak kişisel ilişkisiyle övünürken Çin'in eylemlerine kişisel kızgınlığını dile getirdi. «Çin hükümeti, bir sonraki seçimde ABD başkanının kaybetmesini istiyor ve beni yenmeye çalıştılar çünkü onların sırrını biliyordum» dedi.
Bu, nadir görülen bir prime-time konuşması ve Trump'ın Pekin'e yönelik son saygılı yorumlarından keskin bir şekilde ayrılıyor. Konuşma, dünyanın iki büyük ekonomisi arasındaki özenle hazırlanmış ticaret anlaşmasını bozabilir.
2025'te ABD, Çin'e üç haneli tarifeler uyguladıktan sonra, Trump geçen Ekim ayında Pekin'in nadir metal ihracatına uyguladığı misilleme amaçlı ablukanın ABD üretimini engelleyebileceği endişesiyle geri adım atmıştı. Mayıs ayında Xi, Trump'ı törensel bir devlet ziyaretiyle ağırladı ve Trump Tayvan konusunda yumuşayarak Xi'ye «dost» dedi.
Trump ardından Xi'yi 24 Eylül'de Washington'a davet etti ve Kasım ayında Çin'in Shenzhen şehrinde yapılacak Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesine katılmayı değerlendiriyor.
Çin henüz Xi'nin Washington ziyaretini onaylamadı. Pekin, Trump yönetimine liderler arasındaki görüşmelerin olumlu ilişkileri sürdürmeye bağlı olduğunu özel olarak bildirdi, duruma aşina iki kişi bildirdi.
Ancak Pekin, Trump'ın Perşembe günkü konuşmasını sakin bir şekilde karşılayabilir. Konuşma, siyasi amaçlara hizmet etmek için tasarlanmış ve Çin'e yönelik politikayı değiştirmeye yönelik değil, konuşmanın ilk analizine aşina bir kişi bildirdi.
Önemli olarak, Trump'ın Beyaz Saray'ın Doğu Odası'ndaki 25 dakikalık konuşmasında Pekin'e karşı yaptırım çağrısı yapılmadı. Bu, Çin'in tepkisini yumuşatabilir.
Bu, Trump'ın Çin ve seçimlere müdahale konusundaki ilk suçlamaları değil. Daha önce 2020'de Joe Biden'a kaybettiği seçimin yanlış bir şekilde «çalındığı» iddiasını desteklemişti. Trump yönetimi ilk döneminde, 2020 seçimleri öncesinde Çinli bilgisayar korsanlarının seçim altyapısını hedef aldığını resmen bildirmişti.
ABD istihbarat topluluğu 2021 değerlendirmesinde, hiçbir yabancı aktörün, Çin dahil, 2020 başkanlık seçimlerinin «hiçbir teknik yönünü» — seçmen kaydı, oy pusulaları, sayım veya sonuçları — değiştirmeye teşebbüs etmediğini veya başarılı bir şekilde değiştirmediğini belirledi.
Perşembe günkü konuşmasında Trump, seçim güvenliği zafiyetleri konusunda uyarmadıkları için isimsiz «derin devlet» yetkililerini suçladı. Trump yönetiminin konuşmanın ardından Çin'e karşı herhangi bir adım atıp atmayacağı belirsiz, ancak başkan kolluk kuvvetlerine her türlü yasa ihlalini soruşturma talimatı verdi.
Son bir yıl içinde yönetim, Çin'e ulusal güvenlik çıkarlarını koruyacağını ve Pekin'in hoşuna gitmeyen önlemler alabileceğini özel olarak uyarmıştı. Ancak Beyaz Saray son aylarda yürütme organlarının Çin'e yönelik önerilerini dikkatle izleyerek bazı yeni politikaların uygulanmasını engelledi, duruma aşina başka bir kişi bildirdi.
«Başkan Trump, Çin müdahalesiyle ilgili yanlış bir suçlamayı kullanarak Kongre'yi oy verme erişimini kısıtlayan bir yasa çıkarmaya zorluyor» dedi Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi'nin eski Doğu Asya kıdemli direktörü Mira Rapp-Hooper. «Xi Jinping ile yakınlaşmasına, Xi'nin Eylül'de Washington'a yapacağı ziyaret de dahil, güveniyor» dedi.