Uçaklardan gelen atık sular genellikle imha ediliyor, ancak bilim insanları bunların virüslerin yayılması hakkında değerli bir veri kaynağına dönüştürülebileceğini düşünüyor. ABD ve İngiltere'den araştırmacılar, bu suların analizinin, yolcuları tek tek test etmeye gerek kalmadan enfeksiyonların dolaşımını izlemeyi mümkün kıldığını gösterdi. infohub.kz sitesi bildiriyor.
Pilot projenin sonuçları Scientific Reports dergisinde yayınlandı. Mart 2024'ten Ocak 2025'e kadar bilim insanları, ABD ile İngiltere arasındaki uluslararası uçuşlardan atık su örnekleri topladı. Toplam 424 örnek analiz edildi ve bunların neredeyse %75'i en az bir solunum patojeni içeriyordu. Tespit edilen patojenler arasında influenza A ve B virüsleri, COVID-19'a neden olan SARS-CoV-2 ve solunum sinsityal virüsü yer aldı. Örneklerin yaklaşık %72'sinde en az bir bağırsak enfeksiyonu etkeni bulundu.
Uluslararası uçuşlar, enfeksiyonların insanlarla birlikte ülkeler arasında hızla yayılmasına olanak tanır; bu nedenle havalimanları, virüslerin ve patojenlerin erken tespiti için önemli noktalar olabilir. Atık su analizi, enfeksiyonun taşıyıcısının kim olduğunu belirlemeyi gerektirmez ve yolcu grubu hakkında bilgi sağlarken gizliliklerini korur. Ayrıca, uçaklardan gelen atık sular nispeten konsantre biyolojik materyal içerir ve endüstriyel veya tarımsal atık sularla karışmaz; bu da bazı patojenlerin tespitini kolaylaştırabilir.
Örneklerden biri, koronavirüsün XEC varyantıydı. 17 Eylül 2024'te İngiltere'den kalkan uçakların atık sularında tespit edildi; bu, ABD'den gelen uçuşlardaki benzer örneklerden yaklaşık dört hafta önceydi. ABD'deki ilk klinik XEC vakası Temmuz ayında kaydedilmişti, ancak atık su verileri, bu varyantın ülkede belirgin yayılımının Ekim ortasında başladığını fark etmeye yardımcı oldu.
Araştırmacılar, atık suların düzenli olarak analiz edileceği küresel bir "nöbetçi havalimanları" ağı oluşturmayı öneriyor. Bu, yeni patojenlerin ortaya çıkışını daha hızlı fark etmeyi ve ülkeler arasında nasıl hareket ettiklerini izlemeyi sağlayacaktır. Gelecekte, bu tür veriler yetkililerin tehditlere daha erken ve daha doğru yanıt vermesine yardımcı olabilir. Şimdilik pilot bir çalışma söz konusu ve küresel bir sistem oluşturmak için bu izlemenin farklı ülkelerdeki havalimanlarında ne kadar iyi çalıştığını ve yeni enfeksiyonları ne kadar istikrarlı tespit ettiğini doğrulamak gerekiyor.
Daha önce Kursiv Health, Kazakistan'da ithal dang humması vakalarının kaydedildiğini bildirmişti.