2019–2020 yıllarındaki "kara yaz" yangınlarının ardından Doğu Victoria'daki bilim insanları, uzun yıllardır aradıkları şeye tesadüfen rastladı: güney dev kazıcı kurbağasının (Southern giant burrowing frog) iribaşlarıyla dolu su birikintileri. Bu, eyaletteki en gizemli iki yaşamlılardan biri olarak biliniyor, diye bildiriyor infohub.kz sitesi.

Yangın, Doğu Gippsland'ın geniş alanlarını sardı ve Victoria'da kritik düzeyde yok olma tehlikesi altındaki bu kurbağanın yaşamına ilişkin endişe yarattı.

Yaklaşık 160 iribaş toplanarak Melbourne Hayvanat Bahçesi'ne götürüldü. Orada kurbağaya dönüşene kadar büyütüldüler ve geçen yıl ilk kez esaret altında başarıyla çoğaldılar.

Yarım on yıldan fazla süren geri dönüş yolculuğunda bu iribaşların 53'ü — şimdi yaklaşık beş yaşındaki erkek kurbağalar — eyaletin doğusundaki uzak bir bölgede doğdukları yere geri salındı.

Yakalanması zor olan bu kurbağalar yetişkin dönemlerinde kriket topu büyüklüğüne ulaşır ve uzun yaşadıkları düşünülür. Snowline Ecology kuruluşunun herpetoloğu ve bu türün uzmanı Matt Clancy'ye göre, yeşil ağaç kurbağası gibi iri türlerde olduğu gibi dev kurbağalar da "20 yılı rahatlıkla aşabilir".

"Bu kadar iri bir kurbağayı bulmak kolay olur diye düşünülebilir, ancak çoğunlukla kumlu toprakta, ormanlık ortamda yer altında yatarlar," diyor.

"Yağmur yağana kadar kıpırdamadan sıkışıp yatarlar, ancak ondan sonra yüzeye çıkarlar," diye ekledi uzman.

Kurbağalar yalnızca uygun koşullar oluştuğunda üremek için geçici akarsulara ve göletlere çıkar. Clancy'nin sözlerine göre, iribaşların kurbağaya dönüşmesi üç aydan iki yıla kadar sürebilir; genellikle ilkbahar veya yaz aylarında genç kurbağa olarak ortaya çıkarlar.

Ona göre, 53 kurbağa son birkaç haftadaki şiddetli gök gürültülü sağanakların ardından 80–100 mm yağış alan bölgelere hemen salındı.

Salınan yetişkin kurbağaların bazıları Zoos Victoria tarafından yürütülen esaret programına uygun değildi. Zoos Victoria kuruluşunun iki yaşamlılar uzmanı bakıcısı Ryan Moe'ye göre, ekip başlangıçta toplanan tüm iribaşlara genetik inceleme uyguladı.

"Üreme programında tüm kardeş kurbağaların birbirleriyle çoğalmasını istemezsiniz," diyor. "En doğru yol, o kurbağaları büyütüp sağlıkları güçlü olduktan sonra doğaya geri salmaktı."

Her kurbağa salınmadan önce işaretlendi ve geri salındıkları bölgelere seslerini tespit eden ses ölçerler yerleştirildi.

Moe'ye göre, gelecekte iribaşların toplanmasını da kapsayabilecek bu programın nihai amacı, "doğadaki popülasyonların sağlıklı ve istikrarlı kalmasını ve kurbağanın yok olmamasını" sağlamak.

Dev kurbağalar 2021'de kuzey ve güney olmak üzere iki ayrı alt türe ayrıldı. Popülasyonlar, yaşam ortamının bozulmasından ve sert iklim olaylarından ciddi biçimde zarar gördü.

Moe'ye göre, iklim değişikliğine bağlı olarak sıklaşan ve şiddetlenen yangınlar ile kuraklık, ayrıca yağışların azalması sürekli bir yaşamsal tehdit oluşturuyor.

Victoria'da güney dev kurbağasının yalnızca beş üreme alanı biliniyor.