Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, 17 Temmuz'da Şanghay'da düzenlenen Dünya Yapay Zeka Konferansı'nda (DYZK) yeni bir uluslararası yapay zeka işbirliği çağrısında bulunarak hiçbir ülkenin teknolojiyi tekelleştirmemesi gerektiğini söyledi, bildiriyor infohub.kz. Bu, ABD'ye yönelik bir hamleydi.
Xi Jinping, açık kaynak kodlu yapay zekanın 'tarihi fırsatından' yararlanılması çağrısında bulunarak Çin'in gelişmekte olan ülkelere yapay zeka potansiyelini eşit erişilebilir kılmada rol oynadığını söyledi. 'Yapay zekanın gelişimi bir ülkenin tek başına yapacağı bir şey değil, uluslararası işbirliğinin bir senfonisi olmalıdır' diyerek ulusal güvenlik kavramının yapay zeka alanında aşırı genişletilmesine karşı olduğunu belirtti. Ayrıca, 'insan merkezli' bir yaklaşımla yapay zekanın her zaman insan kontrolünde olması gerektiğini vurguladı.
16 Temmuz'da resmen kurulan Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü (DYZİÖ), uluslararası işbirliğini teşvik etmeyi ve yapay zeka düzenlemesini geliştirmeyi amaçlıyor. Merkezi Şanghay'da bulunan örgütün 29 kurucu üyesi arasında Endonezya, Brezilya, Malezya, Güney Afrika, Senegal, Rusya ve Pakistan gibi Güney ülkeleri var. Uzmanlara göre Pekin, bu ittifakı BM'de yapay zeka politikasını şekillendirmek için kullanabilir.
Yapay zeka, Çin'in sanayi politikasının önemli bir dayanağıdır. Pekin, çip üretiminden tüketime kadar bütün bir iç ekosistem oluşturmak için büyük yatırımlar yaptı. Bu, ABD ile 'çip savaşına' yol açtı. Çin, ABD'den ileri yarı iletkenlere erişimde geride kalmış olsa da büyük veri merkezlerini güçlendirmede avantajlı. Ayrıca, çip üretimi için gerekli nadir toprak metallerinin madenciliğinde hakim durumda. Ucuz elektrik enerjisinin bolluğu, Çin'in yapay zekanın büyük enerji talebini karşılamasını sağlıyor. Çin, ABD'den iki kat daha fazla elektrik enerjisi üretiyor ve bu farkın devlet yatırımları sayesinde daha da artması bekleniyor.
ABD, ulusal güvenlik gerekçesiyle Çin'e teknoloji ithalatına kısıtlamalar getirdi. Bu yıl Mayıs ayında ABD Ticaret Bakanlığı, Çinli şirketlerin yurtdışındaki yan kuruluşlarına önemli yarı iletkenlerin sevkiyatını yasakladı. Pekin buna karşılık olarak ABD şirketlerine çift amaçlı teknolojiler ve önemli minerallerin ihracatını yasakladı.
Çin Başbakanı Li Qiang, DYZİÖ planını ilk kez 2025 Temmuz'unda duyurmuştu. Uzmanlar, Pekin'in ABD'yi geçerek küresel yapay zeka politikası ve kurumlarını şekillendirmeye çalıştığı görüşünde. Çin'in internete geleneksel ihtiyatlı yaklaşımı göz önünde bulundurulduğunda, yapay zekanın küresel kabulünden önce harekete geçmek, trendi değiştirmesine yardımcı olabilir. ABD'nin küresel siber ve yapay zeka normlarını belirleme süreçlerinden çekilmesi ve finansmanı kesmesi durumunda Pekin, liderliğini göstermeye niyetli.
'Washington, küresel siber ve yapay zeka normlarını belirleme süreçlerinden hızla çekilirken ve siber diplomasiye finansmanı durdururken, Pekin küresel liderliğini göstermeye hevesli,' diye yazdı yönetim uzmanı Arindrajit Basu, ABD Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'nın analizinde. 'Bu şekilde, Güney ülkelerinden kendi devlet yönetimindeki teknoloji vizyonuna destek almayı umuyor,' diye ekledi.