Sabahları yatağı toplama alışkanlığı sık sık stresi azaltan ve öz denetimi güçlendiren, başarılı bir günün zorunlu ritüeli olarak sunulur. Ancak biyolog Ugo Fransisko de Souza'nın tıbbi haber portalı News-Medical için hazırladığı bilimsel derleme, bu eylemin gerçek etkilerinin büyük ölçüde abartıldığını gösteriyor; bu haber infohub.kz sitesinde yer alıyor.
Davranışsal sinirbilim ve çevre psikolojisi verilerine göre yatağı toplamak, alışkanlık oluşumunun genel yasalarını açıkça örnekliyor; ancak bunun bilişsel yetenekler ya da kaygı düzeyi üzerindeki olumlu etkisine dair doğrudan bilimsel kanıt henüz bulunmuyor.
Bilişsel bilim açısından bir alışkanlığın pekişmesi, istikrarlı bir bağlamsal tetikleyiciyi — yataktan kalkmayı — basit bir eylemle ilişkilendirir ve zamanla bu eylemin otomatik olarak yapılmasını sağlar. Bu durum sabahları karar vermek için harcanan bilinçli kaynakları azaltır. Bununla birlikte belirli bir ritüelin otomatikleşmesi, beynin yürütücü işlevlerinin genel olarak geliştiği anlamına gelmez: çalışma belleğini eğitmez ve kişiyi diğer görevlerde daha üretken yapmaz. Ayrıca dopamin nörotransmitterinin davranış kalıplarının pekişmesindeki rolü, yatak yerinin toplanmasından anında bir "dopamin yüklemesi" alındığına dair yaygın tezi doğrulamaz.
İnsanın çevresindeki düzenin etkisi de belirsiz bir nitelik taşır. Deneyler, görsel kaosun görsel kortekste sinyal rekabeti yaratarak dikkati dağıttığını gösteriyor. ABD'de 290 ofis çalışanının katıldığı bir araştırma, stresi ve duygusal tükenmişliği dağınıklığın birikmesiyle ilişkilendirdi; ancak toplamanın stresin kendisini ortadan kaldırdığını kanıtlamadı. Diğer laboratuvar testleri, düzenli ortamın öz denetimi zayıf kişilerin sabır göstermesine yardımcı olduğunu, öz denetimi yüksek katılımcıların ise yaratıcı görevlerde tam da dağınıklık içinde daha iyi performans gösterdiğini ortaya koydu.
Uzmanlar, sabahları yatağı toplamanın asıl pratik faydasının, kişiye rahat geliyorsa günün öngörülebilir algoritmasının pekişmesinde yattığını vurguluyor. Bir günü atlamak oluşmakta olan nöral bağı bozmaz ve kalıcı bir becerinin gelişmesi genellikle haftalar alır. Bilim insanları, gündelik ritüelleri bilişsel sağlığı korumanın bilimsel olarak kanıtlanmış faktörleriyle — sirkadiyen ritimleri ayarlamak için doğal gün ışığına maruz kalmak, düzenli fiziksel aktivite ve gece uykusunun optimal süresine uymak — karıştırmamayı öneriyor.