Deniz kuşları da tıpkı insanlar gibi jetlagden muzdarip: Atlantik üzerinde doğuya ya da batıya yapılan uzun uçuşlarda, iç biyolojik saatlerin senkronizasyonunun bozulması nedeniyle yelkovan kuşları doğru rotadan 15 dereceye kadar sapıyor, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Oxford Üniversitesi'nden biyologlar, yabani deniz kuşlarının, güneşin gökyüzündeki konumuna göre hassas yön bulma yeteneklerini bozan doğal bir jetlag yaşadığını kanıtladı. Patrick Lewin liderliğindeki araştırmacıların kapsamlı bilimsel gözlem sonuçları "Science" dergisinde yayımlandı.
Uzmanlar, Britanya ve İrlanda kıyılarında yuva yapan ve yiyecek bulmak için okyanusun yüzlerce, binlerce kilometre derinliklerine uçan albatrosların akrabası, güvercin büyüklüğündeki yelkovan kuşları üzerinde yoğunlaştı.
Kuşlar, yuvalarına dönmek için bölgenin koku haritasını ve güneş pusulasını kullanıyor. Güneş gökyüzünde sürekli doğudan batıya hareket ettiğinden, kuşların yön açısını sürekli düzeltmek için güvenilir bir iç saate ihtiyacı var. Yelkovan kuşları biyolojik saatlerini şafak ve gün batımında kalibre ediyor. Hızlı uçuşta kat edilen her boylam derecesi için kuşun iç zamanı yerel astronomik zamandan tam dört dakika geri veya ileri kalıyor ve bu da kuşun güneşin konumunu yanlış değerlendirmesine yol açıyor.
Bilim insanları 20 yıllık GPS izleyici verilerini özetleyerek 1045 bireyin 3688 uçuşunu takip etti. Yuvalara yapılan 335 doğrudan uçuşun analizi, gerçek rotalardaki sapmaların pusula hatalarıyla tam olarak örtüştüğünü gösterdi: doğuya doğru hareket ederken kuşlar saat yönünde, batıya doğru ise saat yönünün tersine kaydı. Zaman kayması 10 dakikadan bir saate kadar değişirken, maksimum navigasyon hatası 15 dereceye ulaştı. Kuşlar haritayla periyodik olarak kontrol yapıp kolayca düzeltme yaparak 1000 kilometrelik yolu yalnızca beş kilometre uzatıyor. Kuşların dilim değişimine dayanıklılığının incelenmesi, insanların jetlag sonuçlarıyla mücadelesine yardımcı olabilir.