Қазақстанда жәрдемақы тағайындау ережелерінің өзгеруі әлеуметтік желілерде наразылық тудырды. Алайда бұл төлемдерді қысқарту емес, мемлекеттік бюджетті оңтайландыру үшін әділ әрі ашық тағайындау туралы болып отыр, деп хабарлайды infohub.kz сайты.

Жәрдемақы тағайындау ережелерінің өзгеретіні туралы жаңалықтардан кейін қазақстандықтар мұқтаж отбасылар мемлекеттік көмектен қағылып қала ма, әлде төлем мөлшері қысқара ма деп алаңдай бастады. Шын мәнінде, тәуелсіз қаржы сарапшысы Андрей Чеботарев Finance.kz Telegram-арнасында атап өткендей, бұл қарапайым бюджетті оңтайландыру. Яғни жәрдемақы шынымен аса қажет емес адамдарға төленбей қалады.

«Үкімет 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап он түрлі жәрдемақы мен жерлеуге берілетін біржолғы төлемді тағайындау ережелерін өзгертетін қаулы қабылдады. Басты өзгеріс – тағайындау кезінде отбасының әл-ауқат деңгейі, нақтырақ айтсақ, «A»-дан «E»-ге дейінгі санат ескеріледі. Бұл дұрыс», – дейді сарапшы.

Сонымен қатар ол халықтың табыс құрылымында жәрдемақылар, атаулы көмек және стипендиялар шамамен 4%-ды құрайтынын атап өтті. Бұл шектеулі ресурс екені де айтылады – ел бюджеті тапшылықпен қалып отыр, ал жәрдемақы мен мемлекеттік көмек төлемдері оның шығыстарының ішіндегі ең үлкен баптарының бірі. Демек, бұл қаражат неғұрлым дәл және атаулы түрде төленсе, шынымен мұқтаж жандарға соғұрлым көбірек көмектеседі.

Отбасының цифрлық картасы Қазақстанда 2023 жылдан бері жұмыс істейді. Онда 20,6 млн азамат туралы деректер көрсетілген. Жүйе халықтың 100%-ын қамтиды, әр отбасыны 59 көрсеткіш бойынша бағалайды және нәтижені ай сайын қайта есептейді. Әдістеме БҰҰ Даму бағдарламасымен бірлесіп, халықаралық стандарттарға сай әзірленген.

Бағалау қаржылық жағдайды, активтерді, тұрғын үй жағдайын, көліктің болуын (коммерциялық көлікті қоса алғанда), жер телімін, жеке қосалқы шаруашылықты, жұмыспен қамтылуды, мерзімі өткен кредиттерді және бизнестің болуын қамтиды.

«Бұл тізімдегі көлік – елу тоғыз параметрдің біреуі ғана. Ол өздігінен санатты анықтамайды», – дейді Андрей Чеботарев.

Мәселен, отбасы «A» санатына адам басына жеті ең төменгі күнкөріс деңгейінен, яғни 350 мың теңгеден астам табыс болғанда ғана жатқызылады. Төрт адамнан тұратын отбасы үшін бұл айына 1,4 млн теңгеден асады. Бірақ тек табыс ескерілмейді: жылжымайтын мүлік, коммерциялық нысандар, жеке бизнес және люкс немесе премиум-кластағы көліктер де бағаға әсер етеді.

«A» санаты үшін бір жақсы жалақы жеткіліксіз. Жиынтық қажет», – деп атап өтті сарапшы.

Сонымен қатар отбасы құрамы мен әл-ауқат деңгейі ай сайын қайта есептеледі. Деректер мемлекеттік жүйелерден автоматты түрде келіп түседі. Табыс азайды, мүлік сатылды, бала туды – жағдай қайта бағаланады, өмір бойы бекітілмейді.

Басқаша айтқанда, жаңа жүйе адамдарды қолдаусыз қалдырмайды – көмекті дәлірек әрі әділ етеді.