InfoHub Logo

Астанадағы жеңіл рельсті көлік (LRT) жүйесінің тариф саясаты сынға алынып, оны қайта қарау ұсынылды. Қаржыгер Олжас Байділдиновтің айтуынша, қазіргі 200 теңгелік бірыңғай тариф жобаның шығындарын өтеуге жеткіліксіз.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Тарифті өзгерту қажеттігі

Экономист Олжас Байділдинов LRT-ның бірыңғай 200 теңгелік тарифін әділетсіз және экономикалық негізсіз деп атады. Оның пікірінше, бұл тариф жобаның операциялық шығындарын да жаппайды. Байділдинов Дубай немесе Ыстамбұл үлгісіндегі тариф жүйесін енгізуді ұсынды. Мұнда жол жүру ақысы басып өткен қашықтық пен станциялар санына байланысты болады.

«Қазіргі Астанадағы LRT-ның бірыңғай тарифі әділетсіз. Бір-екі аялдамаға баратын жолаушы қаланың жартысын LRT-мен кесіп өтетін адаммен бірдей ақы төлемеуі керек», - деді сарапшы.

Мемлекеттік субсидиялардың ауыртпалығы

Байділдиновтің айтуынша, қоғамдық көлік жүйесі, әсіресе Астанада, мемлекет тарапынан үлкен қаржыландыруды қажет етеді. LRT-ны басқаратын CTS компаниясының өзі мойындағандай, қазіргі жолаушылар ағынымен 200 теңгелік тариф операциялық шығындарды да өтемейді. Жыл сайын Астанадағы қоғамдық көлікті субсидиялауға шамамен 70 миллиард теңге, ал Қазақстан бойынша бұл көрсеткіш 350-400 миллиард теңгеге жетеді.

Кептелістер және «қиын шешімдер»

Экономист Астанадағы LRT жобасының кешігуіне де тоқталды. Ол 2017 жылғы ЭКСПО-ға дейін іске қосылуы тиіс болған жобаның 10 жылға жуық кешіккенін айтты. Осы уақыт ішінде қаладағы көлік жағдайы күрт өзгеріп, кептелістер мәселесі ушыққан. Байділдинов жолдарды кеңейту мен жаңа жол айрықтарын салудың түбегейлі шешім емес екенін атап өтті. Ол болашақта қала орталығына кіруді ақылы ету, тұрақ ақысын көтеру сияқты «қиын шешімдерге» баруға мәжбүр болатынын болжады.

Сарапшы Дубайдың «20 минуттық қала» тұжырымдамасын үлгі етуге шақырды. Бұл тұжырымдама бойынша, кез келген тұрғын қоғамдық көлікпен 20 минут ішінде мектеп, сауда орталығы немесе жұмыс сияқты маңызды нысандарға жете алады. Қазіргі таңда Қазақстанда LRT-ны басқа қалалық көлік түрлерімен байланыстыратын нақты мультимодальді схема жоқ деп санайды.

«Тарлан Астана» және алғашқы қиындықтар

2026 жылдың мамыр айында іске қосылған «Тарлан Астана» атауымен танымал болған LRT жобасы қала тұрғындары мен қонақтарының қызығушылығын тудырды. Алғашқы тәулікте 100 мыңға жуық жолаушыны тасымалдап, екі аптада миллион адамға жетті. Алайда, алғашқы күндері жолаушылар вагон ішіндегі тығыздық, ыстық және балалардың жылауы сияқты қиындықтарға тап болды. Сондай-ақ, мамыр айының ортасында бір вагонның 30 минуттан астам уақыт жолда тұрып қалуы сияқты оқиғалар да орын алды.

Әлеуметтік желілерде станция төбесінен су ағу, тіпті бір қыздың LRT пойызбен атпен жарысқа түсуі сияқты қызық жағдайлар да тарады. Кейбір станция атауларының қазақ тілінде дұрыс жазылмағаны туралы сын да айтылды. Дегенмен, «Тарлан Астана» қаланың көлік жүйесінің ажырамас бөлігіне айналды. Қазіргі таңда LRT желісін кеңейту жұмыстары жалғасуда. Келесі жылдың соңына дейін Астананы Қосшы елді мекенімен байланыстыру, ал үш жыл ішінде ескі теміржол вокзалына дейін жеткізу жоспарлануда.

Олжас Байділдиновтің тарифті өзгерту туралы ұсынысы LRT жобасының өтімділігі мен ыңғайлылығы туралы пікірталасқа жаңа арқау болды.