Қазақстан Ұлттық банкінің базалық мөлшерлемені төмендетуі инфляцияның баяулағанын және несиелердің арзандағанын көрсетеді, алайда бұл тұрғын үй нарығына айтарлықтай әсер етпейді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
ҚР Ұлттық банкі қатарынан үшінші рет базалық мөлшерлемені 16,75%-дан 16,25%-ға дейін төмендетті. Бұл шешім инфляциялық күтулердің жақсаруы (шілдеде олар 13,4%-дан 12,1%-ға төмендеді) және макроэкономикалық болжамдардың қайта қаралуы аясында қабылданды. Мөлшерлеменің төмендеуі несиелерді арзандатады, бірақ құрылыс және реновация саласындағы сарапшы Диляра Сейтнурованың BuildExpert Telegram-арнасында атап өткеніндей, тұрғын үй нарығында бұл өзгеріс әзірге байқалмайды.
Сарапшының айтуынша, Қазақстанда ипотека негізінен мемлекеттік бағдарламалар бойынша беріледі, мысалы «7-20-25», «Наурыз», «Бақытты Отбасы», ал 31 тамыздан бастап «Умай» бағдарламасы қосылды. Осы бағдарламалар бойынша мөлшерлемелер тұрақты және базалық мөлшерлемеге байланысты емес, сондықтан оның төмендеуінен пәтерлерге сұраныс өзгермейді.
Дегенмен, несие құны құрылыс саласы арқылы тұрғын үй нарығына әсер етуі мүмкін: құрылыс компаниялары үшін несиелер неғұрлым арзан болса, салынып жатқан тұрғын үйдің өзіндік құны соғұрлым төмен болады. Бірақ қазіргі жағдайда базалық мөлшерлеменің төмендеуінің әсері жеткіліксіз болуы мүмкін.
Сейтнурова базалық мөлшерлеме мен тұрғын үй құнын байланыстыратын екі аспектіні бөліп көрсетеді. Біріншіден, құрылысқа арналған несиелер: Ұлттық банк мөлшерлемесі шамамен 16% болғанда, құрылыс салушылар жылына 20% және одан жоғары несие алуға мәжбүр, бұл әрбір шаршы метрдің өзіндік құнын арттырады. Екіншіден, жоғары табысты депозиттер: 16,25% мөлшерлеме кезінде қазақстандықтар ақшаны инвестициялық пәтерлерге салудың орнына салымдарда ұстауды жөн көреді, бұл үлестік қатысу арқылы жаңа құрылыстарды қаржыландыруды азайтады.
Сондықтан базалық мөлшерлеменің ағымдағы төмендеуі құрылыс жобаларының экономикасына айтарлықтай әсер етпейді. Алайда, егер нарықтың оны бір жыл ішінде 14,75%-ға дейін төмендету туралы күтулері орындалса, құрылыс құнының төмендеуін күтуге болады.
«Тамыз айында инфляция 9,8%-ға дейін төмендеді. Ол осындай болғанша, құрылысқа арзан ақша болмайды. Ешқандай жеке мөлшерлемеде де. Бұл іс жүзінде нені білдіреді? Құрылыс құны төмендей бастамайды. Құрылыс салушылар қымбат қаржыландыруды бағаға қоса береді. Жаңа ғимараттардағы бағаның төмендеуі туралы әңгімелерді әзірге қоя тұрар едім. Мен мөлшерлемеге арзан ипотека күтіп отырған сатып алушы ретінде емес, құрылысқа ақша құнын есептейтін нарық қатысушысы ретінде қараймын. Бұрылыс басталды, бірақ арзан ақшаға әлі алыс», — деп санайды сарапшы.