Әдетте жұқтырған масаның шағуы безгек ауруына шалдығу қаупін білдіреді. Ғалымдар паразитпен байланысты пайдаға асыруға бола ма деп тексеруді жөн көрді — ағза аурудың дамуына жеткізбей, иммундық жүйеге қосымша жаттығу алатындай. Дәл осы тәсілді Уолтер және Элиза Холл атындағы медициналық зерттеулер институтының (WEHI) зерттеушілері тышқандарда сынап көрді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Жұқтырған маса шаққаннан кейін безгек паразиті алдымен бауырға түседі. Онда ол көбейеді, содан кейін қанға шығып, эритроциттерді жұқтырады. Дәл қан сатысы безгек белгілерінің пайда болуына әкеледі. Зерттеушілер паразитті бауырда болуының кеш кезеңінде — қанға шығар алдында тоқтатуды ұйғарды. Ол үшін олар плазмепсин IX және плазмепсин X деп аталатын паразиттің екі ферментінің жұмысын блоктайтын эксперименталды препараттарды қолданды. Осылайша, паразитке бауырда жеткілікті ұзақ дамуға және көбеюге мүмкіндік беріледі, бірақ ауру тудыратын сатыға өтуге жол берілмейді.
Ғалымдардың ойынша, бұл тәсіл иммундық жүйеге безгек паразитін жақсырақ «зерттеуге» мүмкіндік береді. Егер оны жұқтырғаннан кейін бірден жойса, ағза салыстырмалы түрде аз мөлшердегі бөгде ақуыздармен — антигендермен кездеседі. Егер паразит бауыр сатысының көп бөлігін өтіп үлгерсе, иммундық жүйе күштірек сигнал алып, қорғануды үйренеді. Мұндай әсерден кейін тышқандарда иммундық жауаптың бірнеше компоненттері, соның ішінде антиденелер, CD8+ Т-жасушалар және бауырда қалатын иммундық жад жасушалары табылды.
Содан кейін зерттеушілер тышқандарды қайтадан жұқтырған масалардың әсеріне ұшыратты. Бұл жолы паразитпен байланыс инфекцияның әдеттегі дамуына әкелмеді. Оның орнына ол қалыптасқан иммундық жауапты қосымша ынталандырды. Нәтижесінде ерекше схема пайда болады: препарат көмегімен паразитпен алғашқы байланыс иммунитетті қалыптастыру үшін қолданылады, ал кейінгі байланыстар күшейткіш доза ретінде жұмыс істей алады. Авторлар бұл тұжырымдаманы хемовакцинация деп атайды, яғни дәрі-дәрмек арқылы вакцинаға ұқсас иммунитет жасау.
Тышқандарда қалыптасқан иммунитет 21 айға дейін сақталды, бұл олардың өмірінің едәуір бөлігін құрайды. Теориялық тұрғыдан бұл безгек таралған аймақтардағы адамдарға артықшылық бере алады. Паразитпен кейінгі байланыстар қайталанатын инфекцияларға айналмай, иммунитетті қосымша қолдай алады. Дегенмен, бұл әзірге тек эксперименталды тұжырымдама. Зерттеу тек тышқандарда жүргізілді, сондықтан адамдарда да осындай әсер болатыны белгісіз.