Ғалымдар кейбір адамдардың мол тамақтанса да салмақ қоспайтынының генетикалық себебін анықтады. Негізгі рөлді FNIP1 гені атқарады: ол өшірілген кезде бауыр жасушалары майдың ыдырауын жылдамдатып, жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупін 60%-ға төмендетеді және фастфуд тұтынғанның өзінде бауырды қорғайды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Зерттеу нәтижелері Nature журналында жарияланды. Ғалымдар Солтүстік Америка, Еуропа және Азияны қамтитын 11 зерттеу тобының 1 миллионнан астам адамының генетикалық деректері мен медициналық жазбаларын талдады.
Зерттеу барысында энергияның бөлінуіне, майдың жиналуына және метаболизмнің реттелуіне тікелей әсер ететін 59 тәуелсіз ген анықталды. Олардың барлығы дерлік ағзаның негізгі метаболикалық орталықтары — бауыр мен Мамыр тінінде жұмыс істейді.
Зерттеушілер FNIP1 генінің мутацияланған нұсқасын тасымалдаушылардың метаболикалық профилі өте сау екенін де анықтады. Геннің қалыпты нұсқасын тасымалдаушылармен салыстырғанда, оларда қандағы Мамыр деңгейі (триглицеридтер мен «жаман» холестерин), дене салмағы мен Мамыр пайызы төмен, сондай-ақ майдың таралуы сау болды. Сонымен қатар, мұндай адамдарда қандағы қант деңгейі төмен және бауырда жиналған Мамыр айтарлықтай аз болды.
Дәл осы FNIP1 генінің бұл артықшылықтардың себебі екенін растау үшін зерттеушілер оның белсенділігін тікелей адамның бауыр жасушаларында басып тастады. Нәтижесінде жасушалар майды ыдыратуға және жасушалық қалдықтарды жоюға жауапты гендерді дереу белсендірді.
Содан кейін ғалымдар әсерді тышқандарда тексерді, жануарлардың бауырындағы FNIP1 жолын өшірді. 30 апта бойы жоғары калориялы, қантқа бай тағаммен қоректендіргеннің өзінде, бұл тышқандар салмақ қоспады және бауырда Мамыр жинамады.
«Зерттеу нәтижелері FNIP1 адам ағзасындағы энергетикалық және метаболикалық биомаркерлерді басқаруда шешуші рөл атқаратынын көрсетеді», – деп атап өтті зерттеу авторлары.
Ғалымдар бұл ақуызды терапевтік блоктау жүрек-қан тамырлары ауруларымен, семіздікпен және қант диабетімен күресуде қолданылуы мүмкін деп үміттенеді.