Гормонды алмастыру терапиясы (ГАТ) деменция қаупін төмендетуі мүмкін. Ғалымдар Ұлыбританияда 180 мыңнан астам постменопаузалық әйелді бақылаған ең ірі зерттеу жүргізді. Нәтижесінде, ГАТ қолданған әйелдерде деменцияның кез келген түрінің даму қаупі 10%-ға, ал Альцгеймер ауруының (ең көп таралған түрі) анықталу қаупі 16%-ға төмен болған, деп хабарлайды infohub.kz.
Ең үлкен айырмашылық хирургиялық менопаузадан өткен және ГАТ қолданған әйелдерде байқалды: оларда деменцияның кез келген түрінің даму қаупі ГАТ қолданбағандармен салыстырғанда 26%-ға төмен болды. Бұл — осы бағыттағы ең ірі зерттеулердің бірі. Нәтижелер Alzheimer's & Dementia журналында жарияланды.
Зерттеуді жүргізген Шығыс Англия университетінің Норвич сау қартаю институтының директоры, профессор Энн-Мари Минихейн: «ГАТ ұзақ уақыт бойы негізінен менопауза белгілерін (ыстық қан кернеуі, түнгі терлеу) жеңілдету үшін тағайындалғанымен, бұл жұмыс оның кейбір әйелдердің ұзақ мерзімді когнитивті денсаулығына да әсер етуі мүмкін екенін көрсетеді», — деді.
Әйелдер ерлерге қарағанда деменцияға жиі шалдығады, себебі олар ұзақ өмір сүреді. Бұл менопаузаның ми метаболизміне әсерімен және Альцгеймердің негізгі қауіп гені Apoe4-тің әйелдерге көбірек әсер етуімен де байланысты болуы мүмкін.
Ұлыбритания биобанкінің деректерін пайдалана отырып, 183 450 постменопаузалық әйел орта есеппен 13 жыл бойы бақыланды. Осы уақыт ішінде 4000-ға жуық деменция жағдайы анықталды. Ғалымдар кем дегенде бір жыл бойы кез келген түрдегі ГАТ қолдану әйелдердің деменция қаупін өзгертетінін зерттеді.
Өмір бойы табиғи түрде эстроген әсері төмен болған әйелдер (етеккірі кеш басталған немесе ерте менопауза) ГАТ-тан көбірек пайда көрген сияқты: оларда деменцияның кез келген түрінің қаупі 16%-ға төмен болды.
Генетика да маңызды рөл атқарды. ГАТ қолдану мен деменция арасындағы байланыс Apoe4 ген нұсқасын тасымалдайтын әйелдерде айқынырақ болды. «Бұл өте маңызды, өйткені Apoe4 тасымалдаушылары әдетте жоғары қауіп тобында саналады және олар үшін алдын алудың дәлелденген әдістері аз», — деді Минихейн.
Дегенмен, бұл зерттеу алтын стандарт болып саналатын рандомизацияланған бақыланатын сынақ емес, бақылау деректеріне негізделген, сондықтан себеп-салдар байланысын дәлелдеу мүмкін емес. Мысалы, ГАТ қолданғандардың білім деңгейі орта есеппен жоғары болды. Талдауда әлеуметтік-экономикалық факторлар ескерілгенімен, ГАТ-тан басқа топтар арасындағы айырмашылықтар деменция қаупіне әсер етуі мүмкін.
Alzheimer's Research UK ұйымының зерттеу және серіктестік жөніндегі атқарушы директоры доктор Сьюзан Колхас: «Бұл зерттеу ГАТ-ты деменция қаупін азайту үшін қолдану керек пе деген сұраққа жауап беруге жеткіліксіз, бірақ ол ГАТ уақыты мен әйелдің гормондық тарихы маңызды болуы мүмкін екенін көрсететін қосымша дәлел береді. Енді ГАТ-тың өзі деменция қаупіндегі бұл айырмашылықтарға жауапты ма, және қандай ГАТ түрлері әсер етуі мүмкін екенін анықтайтын зерттеулер қажет. ГАТ қабылдауды бастауды немесе тоқтатуды қарастыратын кез келген адам өзінің дәрігерімен әлеуетті пайдалар мен қауіптерді талқылауы керек», — деді.