Қазақстанда қалдықтарды басқарудың жаңа жүйесі қалыптасуда, оның операторы «Жасыл Даму» болады. Компания Ұлттық қалдықтарды басқару орталығы (ҰҚБО) мәртебесін алып, қалдықтар ағындарын, мемлекет, өңірлер мен бизнес арасындағы өзара іс-қимылды үйлестіреді, сондай-ақ саланың бірыңғай жұмыс тетіктерін енгізеді, деп хабарлайды infohub.kz.
Жаңа модельдің негізгі элементтерінің бірі қалдықтардың қозғалысын барлық кезеңдерде — пайда болуынан қайта өңдеуге дейін бақылауға мүмкіндік беретін цифрлық платформа болады. Платформа қалдықтарды тудырушылардың цифрлық паспорттарын, олардың қозғалысын жоспарлау және мониторингтеу құралдарын, сондай-ақ қалдықтармен жұмыс істеу инфрақұрылымы объектілерінің бірыңғай базасын біріктіреді.
Сонымен қатар, «Жасыл Даму» қалдықтар нарығын дамытуды жоспарлап отыр, оның ішінде электрондық сауда және қайта өңдеумен айналысатын бизнесті қолдауға арналған экономикалық тетіктер. Ауылдық жерлерде тұрмыстық қатты қалдықтармен жұмыс істеу жүйесіне ерекше назар аударылады: ТҚҚ басқарудың цифрлық моделін енгізу, инфрақұрылымды дамыту және қалдықтарды жоспарлау мен шығарудың заманауи тетіктерін құру жоспарлануда.
Өндірістік қалдықтар үшін қайта өңдеуді қолдау тетіктері жасалады, ұлттық және халықаралық инвестициялар тартылады, сондай-ақ қалдықтар пайда болатын жерлерде тікелей қайта өңдеу қуаттары салынады.
Бұл өзгерістер Қазақстандағы барлық қалдық түрлерін басқару тұжырымдамасымен байланысты, оны үкімет 2025 жылғы 31 желтоқсанда бекітті. Құжаттың басты идеясы — қалдықтарды экономикалық айналымға қайтаруға болатын ресурс ретінде қарастыру.
«Жасыл Даму» АҚ ҚР экология және табиғи ресурстар министрлігіне қарасты ұйым болып табылады және өндірушілер мен импорттаушылардың кеңейтілген міндеттемелерінің бірыңғай мемлекеттік операторы функцияларын орындайды. Компания көлік құралдарын, ауыл шаруашылығы техникасын, аккумулятор батареяларын және әртүрлі қаптама түрлерін әкелу кезінде утилизациялық төлемдерді әкімшілендіреді және жинайды. Бұл өкілеттіктерді мемлекет «Жасыл Дамуға» 2022 жылдың басында жеке РОП операторы жойылғаннан кейін берді.
Сонымен қатар, компания бюджет кірістерінің ірі көзі болып қала береді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша оның таза пайдасы бір жыл бұрынғы 37,4 млрд теңгеге қарсы 39,5 млрд теңгені құрады. Осы соманың 27,6 млрд теңгесін компания дивиденд ретінде мемлекетке бағыттады.
Бұған дейін «Курсив» «Жасыл Даму» басшысы Ержан Сәрсенбайдың үш жыл ішінде компанияның 1,5 трлн теңге утильсбор жинап, жұмсағанын хабарлағанын жазған болатын.