Қазақстан Сыртқы істер министрі Ермек Қошербаев пен АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио телефон арқылы сөйлесу барысында Каспий құбыр консорциумының (ҚТК) айналасындағы жағдайды талқылады, деп хабарлайды infohub.kz.
Қазақстан СІМ баспасөз қызметінің хабарлауынша, келіссөздердің басты тақырыптарының бірі ҚТК айналасындағы ахуал болды. Тараптар сондай-ақ кеңейтілген стратегиялық әріптестік аясындағы екіжақты күн тәртібіндегі мәселелерді және Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың G20 саммитіне қатысу үшін АҚШ-қа алдағы сапарын дайындауды талқылады. Қазақстан СІМ телефон арқылы сөйлесудің өзге мәліметтерін ашпады.
ҚТК қазақстандық мұнай экспортының негізгі бағыты болып қала береді. Ол арқылы елдің мұнай экспортының шамамен 80%-ы өтеді. Сонымен қатар, құбырмен тасымалданатын мұнайды өндіруге ірі америкалық компаниялар, оның ішінде Chevron мен ExxonMobil қатысады. Chevron Теңіз жобасының ең ірі шетелдік инвесторы саналады және «Теңізшевройл» компаниясының 50% иеленеді, ал ExxonMobil де оның акционерлерінің бірі. Екі компания да Қашаған кен орнын игеруге қатысады. Сондықтан ҚТК жұмысындағы кез келген үзіліс мұнай жеткізіліміне, өндіріс көлеміне және америкалық инвесторлардың табысына тікелей әсер етеді.
ҚТК соңғы уақытта бірнеше рет шабуылдардың нысанасына айналды. 2025 жылдың ақпанында жеті ұшқышсыз ұшу аппараты «Кропоткинская» атты ірі мұнай айдау станциясына соққы берді. Осыдан кейін жүйе бойынша мұнай айдау 30–40%-ға қысқарды. Күзде теңіз терминалының бір байлау құрылғысы зақымданды. Ал 2026 жылдың шілдесінде шабуылдардың жаңа толқыны болды: қазақстандық мұнайды тасымалдаған Nordic Zenith, ASIA, NISSOS IOS және NELSA танкерлері зақымданды. Осыған байланысты ҚТК мұнай қабылдау мен тиеуді уақытша тоқтатуға мәжбүр болды.
Кеше Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов реттеушінің ҚТК арқылы мұнай экспортының уақытша тоқтатылуына байланысты теңге бағамының күрт ауытқуын күтпейтінін мәлімдеді. Сонымен бірге, Ұлттық банк бағамның нарықтық емес ауытқуы байқалған жағдайда шара қолдануға дайын. Ал Қазақстан Энергетика министрлігі қазақстандық мұнайды қабылдаудың тезірек қайта басталуына үміттенеді.