Қазақстанда зейнетақы жарналарын тұрақты түрде аударатын азаматтар саны артып келеді. Бір жыл ішінде кемінде бір рет жарна түскен шоттар саны 150 мыңға өскен, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Қазақстанда ресми жұмыс істейтін әрбір азаматтың жалақысынан міндетті зейнетақы жарналары ұсталады. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар бұл төлемдерді өздері жүзеге асырады. Дегенмен, жарналарды тұрақты төлейтіндер — жұмыс істеп жүрген қазақстандықтардың жартысы ғана, бірақ жағдай біртіндеп жақсарып келеді.
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында (БЖЗҚ) хабарлағандай, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында бір жыл ішінде кемінде бір рет жарна түскен жеке зейнетақы шоттарының саны 150,3 мыңға артып, 7,34 миллионға жетті. Сонымен қатар зейнетақы жинақтарының көлемі де өсті: аталған кезеңде ол 1,29 триллион теңгеге (6,2%-ға) ұлғайып, 22,24 триллион теңгені құрады.
Қорда атап өткендей, белсенді шоттардың негізгі бөлігі еңбек қызметін жүзеге асырып, міндетті зейнетақы жарналарын (МЗЖ) тұрақты төлеп жүрген азаматтарға тиесілі. Олардың саны жарты жыл ішінде 6,77 миллионнан 6,93 миллионға дейін өсті, ал олардың шоттарындағы жинақтар 20,10 триллионнан 21,07 триллион теңгеге дейін ұлғайды.
Жарна төлеу тәртібі де жақсарып келеді. 2025 жылы жалдамалы жұмыскерлерде жарналардың орташа тұрақтылығы жылына 8,98 ретті, ал өзін-өзі жұмыспен қамтығандарда 7,53 ретті құрады. Жылына 6-дан 12-ге дейін жарна аударғандар жалдамалы жұмыскерлердің 80%-ы және өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың 64%-ы болды.
Жарна құрылымы да жақсарды. 2025 жылы жалдамалы жұмыскерлердегі жарналардың орташа мөлшері 43 661 теңгені құрады, бұл сол кездегі ел бойынша орташа жалақыға сәйкес келеді. Қалған жұмыс істеушілерде жарналардың орташа сомасы 23 225 теңге болды.
Жалпы, қор 2015-2025 жылдар аралығында белсенді шоттар саны 6,07 миллионнан 7,2 миллионнан астамға дейін өскенін; жылына 6-дан 12 ретке дейін зейнетақы жарнасын аударатын азаматтардың үлесі 71%-дан 78%-ға дейін артқанын; жарнаны тұрақсыз (жылына 1-5 рет) төлейтін салымшылардың үлесі 29%-дан 22%-ға дейін төмендегенін атап өтеді.
Статистикаға зейнеткерлердің, 1 және 2 топтағы мерзімсіз мүгедектердің, мемлекеттік зейнетақымен қамтамасыз етілетін әскери қызметшілердің, шетелге тұрақты тұруға кеткен азаматтардың, қайтыс болған салымшылардың және жарналары бұдан былай түспейтін басқа да санаттардың шоттары кіргенін ескеру қажет.
Бұған дейін қазақстандықтардың ресми жұмысқа жиірек орналаса бастағаны, жұмыс берушілердің зейнетақы жарналарын төлейтіні белгілі болған еді. Дегенмен, көптеген жұмыс берушілер әлі де қызметкерлеріне ең төменгі жалақыны ресми түрде көрсетіп, қалғанын «конвертте» төлеуді жөн көреді. Қазақстанда жаңа Салық кодексіне байланысты қанша жұмыс беруші «сұр» аймаққа кеткені туралы осы жерден оқи аласыз.