Өрт сөндірушілер күн сайын оттың әсеріне ұшырайды, бірақ қауіп тек жалыннан ғана емес. Түтіннің жұтылуы — онша байқалмайтын, бірақ одан кем емес қауіпті фактор. Мамандар өрт сөндіруден кейін өрт сөндірушілердің ағзасындағы өзгерістерді өлшеуді жөн көрді, және олардың жұмысының нәтижелері Environment & Health журналында жарияланды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Өрт сөндіру кезінде ағзаға жану кезінде пайда болатын заттардың күрделі қоспасы түседі. Түтінде кейбір химиялық қосылыстар болуы мүмкін, олардың кейбіреулері қатерлі ісік қаупінің жоғарылауымен байланысты. Ғалымдар ағзаның мұндай әсерге қаншалықты тез жауап беретінін анықтағысы келді. Ол үшін олар 30 адамның қан және зәр үлгілерін өрт сөндіруге дейін және одан кейін, сондай-ақ жұмыстан кейін бір тәулік ішінде талдады.
Зерттеушілер ағзада көптеген функцияларды орындайтын және стресс пен зиянды заттардың әсеріне жауап ретінде өзгере алатын ақуыздарды зерттеді. Нәтижесінде қан сарысуындағы 330 ақуыз тобы және зәрдегі 1085 ақуыз тобы анықталды. Түтіннің әсерінен кейін зәрдегі 75 ақуызда айтарлықтай өзгерістер болды, ал қанда тек 10 ақуызда. Ғалымдардың пікірінше, зәр ағзаның түтінге қысқа мерзімді реакциясын жақсырақ көрсете алады.
LAMA4, LAMC1, VWF және B2M деп аталатын төрт ақуыз ерекше назар аудартты. Өрт сөндіруден кейін олардың саны үйлесімді түрде өзгерді. Бұл ақуыздар әртүрлі процестерге қатысады, олардың кейбіреулері ісіктердің дамуы кезінде байқалатын биологиялық механизмдермен байланысты. Атап айтқанда, өзгерістер ұсақ жасушалы өкпе қатерлі ісігімен байланысты молекулалық жолдармен қиылысты.
Алайда бұл өрт сөндірушілерде қатерлі ісік дамиды дегенді білдірмейді. Ғалымдар ісіктердің дамуына қатысатын процестермен байланысты болуы мүмкін ақуыздардағы ерте өзгерістерді анықтады, бірақ олардың ұзақ сақталатыны және аурудың дамуын болжай алатыны әзірге белгісіз. Басқаша айтқанда, зерттеу ағзаның улы түтінге реакциясын көрсетеді, қатерлі ісікті диагностикаламайды.
Егер қосымша зерттеулер нәтижелерді растаса, өрт сөндірушілердің зәрін талдау түтінмен байланыста болғаннан кейін ағзадағы ерте өзгерістерді бақылауға және ауру пайда болғанға дейін қауіптерді анықтауға көмектесуі мүмкін. Алдыңғы материалда Kursiv Health радиацияға байланысты қатерлі ісіктен болатын өлім үлесі қандай мамандықтар арасында ең жоғары екенін айтқан болатын.