Қазақстанның CPC Blend маркалы мұнайы барреліне 120,17 доллардан саудаланып, эталондық Brent маркасының бағасынан асып түсті. Мұнай елдің басты экспорттық өнімі болып қала береді, оны сатудан түскен қаражат бюджеттің едәуір бөлігін құрап, Ұлттық қорға жіберіледі, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Тәуелсіз қаржы талдаушысы Андрей Чеботарев өзінің Finance.kz арнасында баға айырмашылығының соншалықты айқын болуын отандық шикізаттың ерекшелігімен түсіндіреді. «CPC Blend — өте жеңіл мұнай. Мұнай неғұрлым жеңіл болса, одан ашық фракциялар, бензин, мұнай-химия шикізаты соғұрлым көп шығады. Әлемде жеңіл мұнайдың тапшылығы байқалады, оның үстіне біздің мұнай мұнай тапшылығынан ең көп зардап шеккен Еуропаға жөнелтіледі», — деп келтіреді оның сөзін дереккөз.
Таяу Шығыстағы негізгі жаһандық экспорттық жеткізу бағыттарына әсер еткен қақтығыстар аясында Brent маркасы қымбат күйінде қалып отыр. Oilprice.com дерегінше, 18 қыркүйектегі жағдай бойынша Brent баррелінің бағасы шілдедегі 72 доллардан 103 долларға дейін өсті. Қазақстанның CPC Blend маркалы мұнайы одан да қымбат болып шықты — барреліне 120,17 доллар.
Шілде қорытындысы бойынша елдің сауда профициті 4,8 млрд долларды құрады, ал тауар экспорты импорттан асып түсті: 10,2 млрд долларға қарсы шамамен 5,4 млрд доллар. Осылайша, тауар экспорты импорттан айтарлықтай басым болып, елге валюталық түсімдердің елеулі көзін қалыптастырады. Алайда түскен қаражаттың бәрі экономика ішінде қалып қоймайды.
Қаржыгер және Qazaq Expert Club сарапшысы Саида Тлеуленованың хабарлауынша, 2026 жылдың қаңтар–шілде айларында Қазақстанның сауда балансының профициті 63%-ға — 8,6 млрд доллардан 14 млрд долларға дейін өсті. Осы соманың 46%-ы мұнай экспортынан түскен кірістер. Мұнай сатудан түскен пайданың өсуі экспорттаушы компаниялардан түсетін салық түсімдерінің артуын білдіреді, бұл Ұлттық қор мен мемлекеттік бюджетті толықтыруға мүмкіндік береді. Алайда оны сатудан түскен кірістің бәрі Қазақстанда қалып қоймайды.
«Экспорттық түсімнің бір бөлігі кейін шетелдік қызметтерге ақы төлеуге, шетелдік инвесторларға инвестициялық кіріс төлеуге, сыртқы міндеттемелерге қызмет көрсетуге және басқа да төлемдерге жұмсалады», — делінген дереккөзде.
Сарапшының хабарлауынша, тағы бір маңызды көрсеткіш — шикізаттық емес экспорт үлесінің өсуі. «Сауда министрлігінің дерегінше, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында шикізаттық емес және өңделген тауарлар экспорты 12,9 млрд доллардан 15,2 млрд долларға дейін өсті. Бұл экспорттық базаның біртіндеп кеңейіп келе жатқанын көрсетеді, дегенмен сыртқы сектордың шикізаттық конъюнктураға тәуелділігін жою үшін әзірге жеткіліксіз», — деп есептейді Саида Тлеуленова.
Осылайша, 2026 жылы қазақстандық мұнай Brent маркасынан қымбат болып, негізінен Еуропаға жөнелтілді, бірақ кірістің бір бөлігі елден тыс жерде қалып қояды. Сонымен қатар шикізаттық емес тауарлар есебінен экспорт та өсіп келеді, бұл экономика өсімінің жақсы көрсеткіші.