Қаржы нарығын дамыту және реттеу агенттігі (ҚНДРА) Debt Service Review (DSR) тұрақты қадағалау процесін іске қосқанын хабарлады. Оның аясында екінші деңгейдегі банктер қарыз алушыларының борыштық жүктеме коэффициентінің (БЖК) дұрыс есептелуі тексеріледі. Тексеру аумағына республиканың 11 ірі банкі кіреді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Ведомствоның баспасөз қызметі түсіндіргендей, жаңа қадағалау процесі азаматтардың борыштық жүктемесінің теңгерімді деңгейін ұстап тұруға және жауапты кредиттеу тәжірибесін нығайтуға бағытталған. «Жауапты кредиттеуді қамтамасыз ету және азаматтарды шамадан тыс борыштық жүктемеден қорғау — Агенттік қызметінің басым бағыттарының бірі. Бөлшек кредиттеу өсіп жатқан жағдайда банктердің қарыз беру туралы шешім қабылдау кезеңінде қарыз алушының төлем қабілетін объективті бағалауы ерекше маңызға ие», — деп хабарлады агенттікте.
Жаңа қадағалау процесін іске қосуға пилоттық жоба алдын алды: оның аясында Агенттік 8 банкте БЖК-нің дұрыс есептелуіне талдау жүргізді. Пилоттық жобаның қорытындысы DSR-ді тұрақты қадағалау процесіне енгізу қажеттігін растады.
Баспасөз қызметі DSR-дің негізгі мақсаттарын атап өтті: қарыз алушылардың кірісі мен кредиттік міндеттемелерін тиісті бағалау арқылы халықтың шамадан тыс кредитке батуын болдырмау; қарыз алушылардың борыштық жүктемесін төмен бағалау жағдайларын уақтылы анықтау арқылы кредиттік тәуекелдерді азайту; пилоттық жоба барысында анықталған банктер тәсілдеріндегі айырмашылықтарды ескере отырып, банк секторында БЖК-ні есептеудің біркелкі тәжірибесін қамтамасыз ету; қарыз алушылардың төлем қабілетін бағалау тәсілдерін жетілдіру, оның ішінде ішкі скорингтік модельдерді уақтылы калибрлеу есебінен банктердің кредиттік портфельдерінің сапасын арттыру.
Тексеру қорытындысы бойынша Агенттік анықталған бұзушылықтардың сипаты мен елеулілігін бағалайды, қадағалау шараларын қолдану қажеттігін, сондай-ақ банктердің түзету іс-шараларының жоспарларын бекіту мәселесін қарастырады. Алынған нәтижелер БЖК-ні есептеуге қойылатын нормативтік талаптарды жетілдіру жөнінде ұсыныстар дайындау кезінде пайдаланылады.
«Жалпы алғанда, БЖК қарыз алушының кредиттік міндеттемелері бойынша ай сайынғы төлемдерінің оның орташа айлық кірісіне қатынасын көрсетеді. Бұл — халықтың борыштық жүктемесін шектеудің негізгі реттеуші құралдарының бірі. Бұл көрсеткішті дұрыс есептеу қарыз алушының қолданыстағы міндеттемелерді де, жаңа қарызды да өтеу қабілетін объективті бағалауға мүмкіндік береді. Қарыз алушылардың борыштық жүктемесін төмен бағалау банктердің кредиттік тәуекелдерін және халықтың кредитке батуының өсу тәуекелдерін арттырады», — деп хабарлады Агенттікте.