Радиациямен көбінесе рентген кабинеттерінің, ядролық медицинаның немесе атом өнеркәсібінің қызметкерлері кездеседі деп ойлау қисынды. Алайда жаңа зерттеуде радиацияға байланысты қатерлі ісіктен болатын өлімнің ең жоғары үлесі мүлдем басқа мамандыққа тиесілі болып шықты... деп хабарлайды infohub.kz.
Зерттеушілер 2020–2024 жылдары АҚШ-та қайтыс болған 503 мамандықтағы 12,7 млн адамның деректерін зерттеді. Олар әртүрлі қатерлі ісік түрлерінен болатын өлімді салыстырып, иондаушы сәулеленуге байланысты болуы мүмкін ауруларды бөлек бөліп көрсетті. Нәтижелер JAMA Internal Medicine журналында жарияланды.
Тәуекел тобына авиация қызметкерлері енді. Күтпеген жерден көшбасшы болғандар — бортсеріктер. Екінші орынды ұшқыштар алды. Ал сәулеленуге байланысты емес басқа қатерлі ісік түрлері бойынша бұл мамандық өкілдерінің көрсеткіштері орташа болды.
Бортсеріктерде радиацияға байланысты қатерлі ісіктен болатын өлім үлесі басқа мамандықтарға қарағанда шамамен 50%-ға жоғары болды. Ұшқыштар үшін бұл көрсеткіш шамамен 36%-ға жоғары болды.
Айта кету керек, зерттеу ұшқыштардың атомшыларға қарағанда көбірек радиация алатынын дәлелдемейді, тіпті мамандықтарды сәулелену мөлшері бойынша рейтинг жасауға да мүмкіндік бермейді. Мұнда тек радиацияға байланысты қатерлі ісік туралы сөз болып отыр.
Ғалымдар мұндай статистиканың басты себебі — ғарыштық сәулелену деп санайды. Ұшу биіктігінде атмосфера адамды ғарыштағы жоғары энергиялы бөлшектерден Жер бетіне қарағанда әлсізірек қорғайды. Экипаж мүшелері әр жолы аздаған мөлшерде иондаушы сәулелену алады.
Жиынтық әсер ауадағы сағат санына, биіктікке және бағыттарға байланысты. Жоғары ендіктерде доза жоғары болуы мүмкін.
Зерттеушілердің бағалауынша, ұшқыштар мен бортсеріктер жылына орташа есеппен шамамен 3–6 миллизиверт ғарыштық сәулелену алады. Бұл қарапайым өмірде адам ұшырайтын орташа табиғи радиациялық фоннан шамамен 2 есе көп.
Бұл әр ұшу денсаулыққа қауіпті дегенді білдірмейді. Маңыздысы — жылдар бойы жинақталған әсер. Сонымен қатар, тек статистика деректері бойынша белгілі бір адамдағы қатерлі ісік дәл ғарыштық сәулеленуден пайда болды деп айтуға болмайды.
Мәселе тек радиацияда болмауы мүмкін. Денсаулыққа жұмыстың басқа да ерекшеліктері әсер етеді: ультракүлгін сәулелену, уақыт белдеулерінің ауысуы және циркадтық ырғақтардың бұзылуы, жиі түнгі ауысымдар, стресс.
Дегенмен, мұндай мамандықтар үшін медициналық тексерулерден жүйелі түрде өтіп, денсаулығына ерекше көңіл бөлу өте маңызды.
Бұған дейін Kursiv Health Алматы онкоорталығында сау тіндерді қауіпті сәулеленуден қорғайтын ақылды сәулелік терапия жүйесінің іске қосылғаны туралы жазған болатын.