Теңіз құстары да адамдар сияқты джетлагтан зардап шегеді: Атлант мұхиты үстімен шығысқа немесе батысқа ұзақ ұшқанда қарапайым дауылпаздар ішкі биологиялық сағаттарының сәйкессіздігінен нақты бағыттан 15 градусқа дейін ауытқиды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Оксфорд университетінің биологтары жабайы теңіз құстары табиғи джетлагқа тап болатынын, оның аспандағы күннің орнына дәл бағдарлау қабілетін бұзатынын дәлелдеді. Патрик Льюин басқарған зерттеушілердің ауқымды ғылыми бақылауының нәтижелері «Science» журналында жарияланды.
Мамандар альбатростарға туыс, көгершіндей ғана қарапайым дауылпаздарды зерттеуге назар аударды. Бұл құстар Ұлыбритания мен Ирландия жағалауларында ұя салып, жем іздеп мұхит түбіне жүздеген, мыңдаған шақырымға ұшады.
Ұяларына қайту үшін құстар жергілікті жердің иіс картасын және күн компасын пайдаланады. Күн аспанда шығыстан батысқа қарай үздіксіз қозғалатындықтан, құстарға азимутты үнемі түзетіп отыру үшін сенімді ішкі хронометр қажет. Дауылпаздар биологиялық сағаттарын таңертең және күн батқанда калибрлейді. Жылдам ұшу кезінде еңсерілген әр градус бойлық үшін құстың ішкі уақыты жергілікті астрономиялық уақыттан дәл төрт минутқа артта қалады немесе озады, соның салдарынан құс жарық көзінің орнын дұрыс бағалай алмайды.
Ғалымдар GPS-трекерлердің 20 жылдық деректерін жинақтап, 1045 дарақтың 3688 ұшуын бақылады. Ұяларға қарай 335 тікелей рейсті талдау нақты маршруттардың ауытқуы компастың есептік қателіктерімен дәл сәйкес келгенін көрсетті: шығысқа қозғалғанда құстар сағат тілімен, ал батысқа қарай — оған қарсы ығысқан. Уақыт ауытқуы 10 минуттан бір сағатқа дейін жетіп, навигацияның ең үлкен қателігі 15 градусқа жетті. Құстар картамен мезгіл-мезгіл салыстырып, түзетулерді оңай енгізеді, сөйтіп 1000 шақырымдық жолды тек бес шақырымға ұзартады. Құстардың белдеу ауысуына төзімділігін зерттеу адамдарға джетлагтың салдарларымен күресуге көмектесуі мүмкін.