Бес жыл бұрын тікелей эфирдегі дерекі әрекеттер жергілікті құбылыс ретінде қабылданып, тек жекелеген эпатажды блогерлердің сынына себеп болған еді. Алайда бүгін мәселенің ауқымы жеке жауапсыздық шегінен әлдеқайда асып кетті, деп хабарлайды infohub.kz.
Қазір әлеуметтік желілерде былапыт сөздер, ұрлауды сахналау, жалаңаш билер және интимдік мәліметтерді жария талқылау кездеседі. Танымал платформалар аудиториясының едәуір бөлігін кәмелетке толмағандар құрайтын жағдайда, агрессивті трансляциялар жасөспірімдердің әлеуметтік нормалар туралы түсінігін бұрмалайтын факторға айналды.
Мемлекеттің треш-стриминг мәселесіне назар аударуы — бұл кездейсоқ реакция емес, жаһандық концептуалды өзгерістің бөлігі. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бірнеше рет атап өткендей, елімізде жүргізіліп жатқан реформалар тек билік институттарына ғана емес, азаматтардың дүниетанымына да әсер етеді. Мемлекет басшысының пікірінше, Қазақстанның құқықтық мемлекет ретіндегі мәртебесі тек қағаз жүзінде емес, адамдардың күнделікті өмірінде, оның ішінде цифрлық кеңістіктегі мінез-құлқында да көрініс табуы тиіс.
Бұл идеологиялық бағытты Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары Ерлан Қарин де нақты айтты. Ол әлеуметтік желілердегі орынсыз мінез-құлыққа қатаң шаралар қолдануды түсіндіре отырып, бүгінде көптеген қоғамдық жанжалдар қарапайым мәдениетсіздік пен тәрбиесіздіктен туындайтынын тікелей көрсетті. Қарапайым этикалық нормаларды сақтамау және бір-біріне құрметтемеушілік «нормаға» айналғанда, жаңа қоғамдық этиканы қалыптастыру заманауи маңызды міндеттердің біріне айналады.
Бұл сөздер құқық қорғау органдарының нақты әрекеттерімен расталды. Олар интернеттің енді заң мен моральдан тыс аймақ емес екенін көрсетті. Қазір полиция ескертулерден нақты жазаларға көшті: шок-контент авторларының 29-ы айыппұл түрінде жауапкершілікке тартылды, тағы 13 бұзушы 5-тен 20 тәулікке дейін қамауға алынды. Сонымен қатар, құқық қорғаушылар жария әшкерелеу тәжірибесін қолданады: треш-стримерлердің аты-жөні мен никнеймдері енді ашық айтылады, бұл олардың әдеттегі желілік анонимділігінен айырады.
Қабылданып жатқан шаралардың қатаңдығы оңай түсіндіріледі. Балалардың еркін қол жеткізе алатын кез келген жария трансляцияның нақты шекаралары болуы керек — дәл теледидар эфирінде, баспасөзде және дәстүрлі қоғамдық кеңістікте ондаған жылдар бойы жұмыс істеп келе жатқандай.
TikTok және Instagram сияқты танымал платформалар бұрыннан тек ересектерге арналған алаң болудан қалды. Бүгін бұл жасөспірімдердің негізгі медиа ортасы, ал олардың смартфондарының экранында қазір қалыпқа айналып жатқан нәрсе ертең олардың қоғамдағы мінез-құлық ұстанымдарының негізіне айналады. Сондықтан треш-контент авторларынан ақпараттық өрісті дәйекті түрде сауықтыру — бір реттік акция емес, қоғамдық мораль мен жас ұрпақ қауіпсіздігін қорғау жөніндегі жүйелі жұмыс.
Азаматтардың реакциясына қарағанда, қазақстандықтар жалпы жаңа қоғамдық мәдениетті қалыптастырудағы мемлекеттің жұмысын құптайды және қолдайды.