Қазақстан Ұлттық банкі базалық мөлшерлемені 16,75%-дан 16,25%-ға дейін төмендетті, бұл азаматтардың қаржылық өміріне тікелей әсер етеді. Бұл көрсеткіш несиелердің құнына, депозиттердің табыстылығына және ұлттық валюта бағамына ықпал етеді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Базалық мөлшерлеме төмендеген кезде халық пен бизнес үшін несиелер әдетте арзандайды, өйткені коммерциялық банктер реттеушінің шешіміне сүйенеді. Алайда бұл процесс бірден емес, біраз кідіріспен жүреді — банктерге шарттарды қайта қарау үшін уақыт қажет. Мөлшерлеменің төмендеуі неғұрлым елеулі болса, несие пайыздарына әсері соғұрлым байқалады, сондықтан ағымдағы өзгеріс несие құнына шамалы ғана әсер етуі мүмкін.
Депозиттер де базалық мөлшерлеме төмендеген кезде табыстылығының бір бөлігін жоғалтады, ал өзгеріс неғұрлым үлкен болса, банктер соғұрлым қолайсыз жағдайларды ұсынады. Дегенмен, қазіргі жағдайда салымдардың табыстылығы инфляция деңгейінен әлі де жоғары, бұл олардың халық үшін тартымдылығын сақтайды. 2026 жылы нарықта депозиттердің біртіндеп арзандауы байқалады — банктер ақша-несие саясатының одан әрі жұмсартылуын күтуге бейімделуде. Мөлшерлеменің тағы 0,5 пайыздық тармаққа төмендеуін ескере отырып, жеке тұлғалардың салымдары одан да қолайсыз болуы мүмкін.
Ұлттық банктің жоғары мөлшерлемесі теңгені шетелдік инвесторлар үшін тартымды етеді, және бұған дейін сарапшылар 2026 жылы қазақстандық валютаның нығаюын шетелдік капиталдың ағынымен байланыстырған. Мөлшерлеменің төмендеуі инвесторлардың қызығушылығын төмендетіп, теңгенің әлсіреуіне және доллар бағамының өсуіне әкелуі мүмкін. Алайда ағымдағы төмендеу салыстырмалы түрде аз, сондықтан теңгеге деген қызығушылық сақталуы мүмкін.
Ақша-несие саясатының күрт жұмсартылуы әдетте инфляцияны жеделдетеді, өйткені қолжетімді несиелер ақша массасын арттырып, бағаларды қоздырады. Бірақ қазіргі жағдайда базалық мөлшерлеме инфляциядан айтарлықтай жоғары (16,75% қарсы 9,8%), сондықтан оның 16,25%-ға дейін төмендеуі тауарлар мен қызметтер бағасының өсуіне әкелуі екіталай.
Осылайша, Ұлттық банк инфляциялық жағдайдың жақсаруы аясында мөлшерлемені біртіндеп төмендетіп келеді, бірақ сақтықпен әрекет етеді. Қазіргі экономикалық жағдай жинақтау үшін қолайлы болып қалуда: ақшаны қымбат несие алудан гөрі депозитте ұстау тиімдірек.