Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі бөліп төлеу нарығын талдап, банктік емес ұйымдар — дүкендер, құрылыс салушылар мен автосалондар беретін кейбір түрлерін реттеуді бастауды ұсынған пікірталас құжатын жариялады, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Құжатта бөліп төлеу екі түрге бөлінген. Біріншісі — банктер мен микроқаржы ұйымдары беретін қаржылық бөліп төлеу. Екіншісі — тауар мен қызмет сатушылар немесе қаржылық емес ұйымдар беретін қаржылық емес бөліп төлеу.
Қаржылық бөліп төлеу заңнамамен қамтылған, ал қаржылық емес түрі, Ұлттық банктің пікірінше, «сұр аймақта» қалып отыр. Бұл, реттеушінің пайымдауынша, тұтынушылар үшін айтарлықтай тәуекел туғызады.
Жағдайды түзету үшін қаржылық емес кредиторларды сатып алушының төлем қабілетін бағалауға және берілген бөліп төлеу туралы ақпаратты кредиттік бюроға жіберуге міндеттеу ұсынылып отыр. Сонымен қатар қаржылық емес бөліп төлеу бойынша айыппұл мен өсімпұлдың шекті мөлшерін енгізу және сатып алу құқығымен жалға беру ережелерін қайта қарау жоспарлануда.
Реттеуге бірнеше санат кіруі мүмкін. Ең алдымен бұл — BNPL-провайдерлер мен үшінші тарапты тартатын факторинг шарттары: қазір мұндай мәмілелер сатып алушының табысын тексермей жасалады, ал міндеттемелер кредиттік бюроларға берілмейді. Екінші санат — кейіннен сатып алу құқығымен жалға беру: мұнда сатып алушы заңды түрде жалға алушы болып қалады, сондықтан мұндай қатынастарға кредиттеу кезінде қолданылатын қаржылық ережелер мен кепілдіктер таралмайды. Үшіншісі — құрылыс салушылар мен автосалондардың бөліп төлеуі: сатушымен тікелей жасалған мәмілелер кредиттік есептерде ескерілмейді, ал сомалар айтарлықтай болуы мүмкін.
Қарапайым тілмен айтқанда, Ұлттық банк бөліп төлеуге тыйым салуды немесе банктік және микроқаржылық өнімдерге жаңа ережелер белгілеуді жоспарлап отырған жоқ. Пікірталас құжатында банктік заңнамамен реттелмейтін бөліп төлеулердің мәселелері көтеріліп отыр.