Қазақстанда мерзімі өткен көлік сатып алу ресми тіркеуден кейін де үлкен қиындықтарға әкелуі мүмкін: құжаттары толық, есепте тұрған көлік кейін шетелде іздеуде жүргені, шанақтың сәйкестендіру нөмірі (VIN) өзгертілгені немесе ереже бұзылып әкелінгені анықталуы ықтимал. Мұндай жағдайлар туралы Atameken Business эфирінде сарапшылар айтып берді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Олардың айтуынша, Қазақстанда жыл сайын шетелде іздеуде жүрген 1,5 мыңнан 2 мыңға дейін көлік анықталады. Мұндай көліктер көбіне Алматы мен Алматы облысында тіркеледі. Проблемалық көліктер шығатын елдер қатарында АҚШ, Шығыс Еуропа, Оңтүстік Корея және Қытай аталады.
Кең тараған схемалардың бірі шанақтың сәйкестендіру нөміріне қатысты. Жеңіл көліктің VIN нөмірін өзгертіп, базада бар және іздеуде жоқ басқа көліктің нөмірін беріп, қосарланған көлік жасайды.
Мысалы, Ресейден әкелінген Toyota Camry Санкт-Петербургтен ұрланған седанның қосарламасы болып шықты. Тағы бір жағдайда Біріккен Араб Әмірліктерінен сатып алынған Toyota Highlander тіркеу кезінде Канадада ұрланған көлік ретінде Интерпол базасынан табылды.
Мәселе әрдайым ұрлыққа байланысты бола бермейді. Көлік шетелде кепілге, кредитке немесе лизингке қойылған болуы мүмкін. Мұндай жағдайларды анықтау қиынырақ, өйткені қаржылық міндеттемелер туралы ақпарат көлік қайта сатылатын елдің базаларында әрдайым қолжетімді бола бермейді.
Қазақстанда көлік құралының электрондық паспорты қолданылады. Бастапқы тіркеу кезінде ол көлік туралы ақпаратты, соның ішінде VIN деректерін салыстыруға мүмкіндік береді, бұл әкелінетін көліктерді бақылауды күшейтеді.
Алайда бір электрондық паспорт жеткіліксіз. Егер VIN физикалық түрде қайта соғылған немесе таңбалау тақтайшасы ауыстырылған болса, базадағы деректер дұрыс көрінуі мүмкін.
Сондықтан құжаттар мен электрондық тарихты ғана емес, таңбалау белгілерінің өзін де тексеру маңызды. Арнайы құралдар мен эндоскоптардың көмегімен VIN өзгерту іздерін кәсіби автоподборщиктер немесе криминалистер таба алады.
Тағы бір мәселе — ауыр жол-көлік оқиғаларынан, өрттен немесе су басудан кейінгі көліктер. Сырттай қалпына келтірілген жеңіл көлік жаңадай көрінуі мүмкін, бірақ оның тарихы мен жағдайы сатушының айтқанынан айтарлықтай өзгеше болуы ықтимал.
Сарапшылар Қазақстанға жаңа көлік ретінде әкелініп, сәйкестік құжаттарымен рәсімделген 2025 жылғы көлікті мысалға келтірді. Carfax арқылы тексеру көліктің өртті бастан өткеріп, қалпына келтірілгенін көрсетті. Сондықтан шетелдік көліктің тарихын бір есеппен шектелмей, бірнеше дереккөзден тексеруге кеңес береді.
Тәуекелді азайту үшін сарапшылар көліктегі VIN мен басқа таңбалау белгілерін құжаттармен салыстыруды; көлік тарихын қолжетімді базалар мен халықаралық сервистер арқылы тексеруді; көліктің қайдан әкелінгенін және импортпен кім айналысқанын анықтауды; сатушыдан утильсбор, бастапқы тіркеу, кедендік төлемдер және қосылған құн салығы туралы төлем құжаттарын сұрауды; көлік құралының сәйкестігін бағалау туралы құжаттарды тексеруді; электрондық паспорттың бар-жоғына көз жеткізуді; көлікті маманның тәуелсіз тексеруінен өткізуді ұсынады.
Тым төмен бағаға ерекше назар аударған жөн. Ол өздігінен проблемалардың бар екенін дәлелдемейді, бірақ мұқият тексеруге себеп болуы тиіс.
Бұған дейін Курсив Авто Қазақстанға ұрланған көліктер қай елдерден жиі әкелінетінін жазған болатын.