Қазақстанда мемлекеттік және жалдамалы тұрғын үйді, сондай-ақ жеңілдікті ипотекалық несиелерді бөлудің жаңа ережелері енгізілуде. Қолжетімді көлемнің кемінде 70 пайызы жекелеген жеңілдікті санаттарға қарастырылады. Бұл ретте тұрғын үй алу үшін бір ғана жеңілдікті мәртебе жеткіліксіз болады: билік табысты, отбасы құрамын және кезектілікті ескереді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Жаңа нормаларға сәйкес, коммуналдық тұрғын үй мен әкімдіктер жеке меншік иелерінен жалдайтын пәтерлердің кемінде 20 пайызы жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға беріледі. Тағы кемінде 50 пайызы әлеуметтік осал санаттарға, оның ішінде Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне және оларға теңестірілген адамдарға, басқа мемлекеттер аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлеріне, бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға, мүгедек балалары бар отбасыларға, жесірлер мен жесірлерге, көпбалалы отбасыларға және көпбалалы аналарға арналған. Бұл топқа отбасында бірінші немесе екінші топтағы мүгедектігі бар адам немесе мүгедек баласы бар кезекте тұрғандар да кіреді. Дәл осындай үлестер тұрғын үй құрылыс жинақтары жүйесі арқылы жеңілдікті ипотекалық несиелер бойынша тұрғын үй бөлу кезінде де қолданылады.
Алайда жеңілдікті санатқа жататындықтың өзі пәтерге кепілдік бермейді. Өтініш беруші тұрғын үйге мұқтаждар есебінде тұруы және белгіленген талаптарға сәйкес келуі тиіс.
Негізгі критерийлердің бірі табыс болады. Коммуналдық немесе жалдамалы тұрғын үй беру кезінде соңғы алты айдағы еңбек және кәсіпкерлік қызметтен түскен табыстар ескеріледі. Үш және одан да көп адамнан тұратын отбасы үшін табыс әрбір отбасы мүшесіне екі ең төменгі күнкөріс деңгейінен аспауы тиіс. Екі адамнан тұратын отбасы үшін лимит бір адамға 3,5 ең төменгі күнкөріс деңгейін, жалғыз азамат үшін – 5,5 ең төменгі күнкөріс деңгейін құрайды.
2026 жылы ең төменгі күнкөріс деңгейі 50 851 теңгені құрайды. Бұл үш және одан да көп адамнан тұратын отбасындағы бір адамға шаққандағы шекті табыс шамамен 101,7 мың теңгені, екі адамнан тұратын отбасындағы бір адамға шаққанда шамамен 178 мың теңгені және жалғыз өтініш беруші үшін шамамен 279,7 мың теңгені құрайды. Мысалы, төрт адамнан тұратын отбасы үшін жалпы есепке алынатын табыс айына шамамен 406,8 мың теңгеге сәйкес келуі тиіс.
Қажетті бөлме санын анықтау ережелері де өзгереді. Жұбайларға бір бөлме қарастырылған. Бір жыныстағы отбасы мүшелеріне ең көбі екі адамға бір бөлме рұқсат етіледі. Жұбайларды қоспағанда, әртүрлі жыныстағы отбасы мүшелеріне бір бөлмеге екі адамнан аспайтын есеппен жеке бөлмелер берілуі тиіс. Жекелеген созылмалы аурулардың ауыр түрлері бар адамдар мен мүгедек балалары бар отбасылар үшін қосымша жеке бөлме қарастырылған. Мұндай алаң артық деп есептелмейді. Қажетті мөлшердегі пәтер болмаған жағдайда, отбасыға кішірек тұрғын үй ұсынылуы мүмкін, бірақ тек олардың келісімімен.
Бөлмелерді бөлуді реттейтін нормалар 2026 жылғы 14 қыркүйектен бастап қолданысқа енеді. Бұйрықтың негізгі бөлігі алғашқы ресми жарияланғаннан кейін он күнтізбелік күн өткен соң күшіне енеді.