Қазақстандық жүргізушілер сот арқылы жаппай жүргізу құқығынан айырылуда – есеп мыңға жетті. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында бірінші сатыдағы соттарға көлік жүргізу құқығынан айыру (тоқтату) туралы 5336 талап-арыз келіп түсті. Бұл 2025 жылғы қаңтар-маусыммен салыстырғанда 3,7 есе көп және кем дегенде 10 жылдағы рекорд. Мұндай деректерді Data Hub ҚР Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есеп комитетінен келтірді, деп хабарлайды infohub.kz.
Талап-арыздар санының күрт өсуі қатарынан үшінші жыл байқалуда. Істерді ішкі істер органдарының лауазымды тұлғалары бастайды. Белсенділік шыңдары автошколаларды бақылау туралы қоғамдық талқылаулармен тұспа-тұс келеді. Еске сала кетейік, 2016 жылғы 22 сәуірден бастап автошкола ашу үшін міндетті лицензиялау мен оқу ұйымдарының тізіліміне енудің орнына хабарлама жіберу жеткілікті болды.
Сот арқылы жүргізу құқығынан айырудың негіздерінің бірі – жүргізушілерді даярлау, емтихан қабылдау және құжаттар рәсімдеу ережелерін бұза отырып, жүргізуші куәлігін беру. Бұған тағы бір себеп қосылады: егер жүргізуші тексеруге жіберілгеннен кейін екі ай ішінде жол жүру ережелерін білу емтиханын тапсырмаса, куәлігінен де айырылуы мүмкін.
Ең көп талап-арыз Алматы және Ақтөбе облысының соттарына түсті – әрқайсысына 757 іс. Келесі орында Қарағанды облысы 535 талап-арызбен тұр. Осы үш өңірге ел бойынша істердің 38%-ы тиесілі. Мұндай талап-арыздар ең аз Астанада тіркелді – барлығы 13 немесе жалпы көрсеткіштің 0,2%-ы.
Түскен 5336 талап-арыздың 5161-і бойынша іс қозғалды. 4251 іс қаралды: 4044 жағдайда талап қанағаттандырылды, 207-де – бас тартылды. Яғни, көп жағдайда сотқа жүгінгеннен кейін жүргізуші шынымен көлік жүргізу құқығынан айырылды.
Автошколаларды бақылау жағдайын заң деңгейінде өзгерту туралы шешім қабылданды. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда оларды ашудың рұқсат ету тәртібі қайта енгізіледі. Осының арқасында жүргізу құқығынан айыру туралы талап-арыздар ағынын азайтуға бола ма, оны келесі статистика көрсетеді. Бұған дейін «Курсив Авто» басылымы Ішкі істер министрлігі автошкола курсанттарының сабаққа қатысуын биометрия және геолокация арқылы бақылауды ұсынғанын хабарлады. Сондай-ақ, қазақстандықтар Біріккен Араб Әмірліктерінде отандық жүргізуші куәліктерімен жүре алатыны айтылды.