2021 ж. 2 қазан
Керейт хандығы
Керейт хандығы IX - XII ғасырларда Завхан, Тола, Селенгадан Шығыс Моңғол құмына дейінгі сайын даланы қоныс етіп, батысында Найман хандығы, солтүстігінде меркіттер, оңтүстігінде татарлар, шығысында ...
2021 ж. 2 қазан
Кәрім Мыңбаев
Кәрім Мыңбайұлы (1906-1948) — өсімдік өсіру саласындағы қазақтың көрнекті ғалымы, Қазақ Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, биология ғылымдарының докторы. Ол Қарағанды облысында дүниеге...
2021 ж. 1 қазан
Жүгері
Жүгері, маис — астық тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Алғаш Орталық және Оңтүстік Америкада таралған. Мексикада біздің заманыздан бұрынғы 5200 жылы шамасында ертедегі майя мен...
2021 ж. 1 қазан
Алаш қозғалысының қайраткері - Ахмет Бірімжановқа 150 жыл
ХХ ғасырдың басында император ІІ Николайдың «Сөз, жеке тұлғаның бостандығы, жиындар мен қоғамдық ұйымдардың бостандығы» деген Манифесіндегі жазуымен орыс революциясы қазақ даласын...
2021 ж. 1 қазан
Жүсіпбек Елебеков
Жүсіпбек Елебеков (1904-1977) — әнші (тенор). Қазақстанның халық артисі. Қарағанды облысында туған. Елебеков бес жасынан ән айтуды бастаған. Ән өнеріне оны ағасы Ж. Балғабайұлы баулиды. Кейін...
2021 ж. 1 қазан
Жүргенов Темірбек Қараұлы
Жүргенов Темірбек Қараұлы(1898 - 1939) — мемлекет, қоғам және мәдениет қайраткері. Ол Қызылорда облысы Жалағаш ауданына қарасты Жаңаталап мекенінде дүниеге келген. 1913 жылы орыс-қазақ бастау...
2021 ж. 1 қазан
Жәндіктер
Жәндіктер, насекомдар — буынаяқтылар типіне жататын омыртқасыз жануарлар класы. Қазба қалдықтары девон кезеңінен белгілі. Филогенетикалық шығу тегі көп аяқтыларға жақын, арғы тегі сақиналы құ...
2021 ж. 1 қазан
Жұмекен Нәжімеденов
Нәжімеденов Жұмекен Сабырұлы — қазақ ақыны, жазушы.
2021 ж. 1 қазан
Жанқожа Нұрмұхамедұлы
Жанқожа Нұрмұхамедұлы (1774, қазіргі Қызылорда обл. Қазалы ауд. Арықбұлақ а. — 1860, Қызылқұм) — батыр. Сыр бойы қазақтарының Хиуа, Қоқан хандықтарының езгісіне және Ресей отаршыларына ...
2021 ж. 1 қазан
Жәнібек хан
Жәнібек (т.ж.б. - 1357 ж.) — Алтын Орда Ұлы хандарының бірі (1342 - 1357 жж.), Өзбек ханның кіші баласы. Жәнібек билік жүргізген алғашқы төрт жыл өте ауыр болды. Себебі осы кезде Қытайдан бас...
2021 ж. 1 қазан
Жыланжегіш қыран
Жыланжегіш қыран — ірі (салмағы 1-1,5 кг), қанатты жыртқыш. Ол үлкен басы, ашық сары үлкен көздері, ұзын көлденең жолақты құйрығы бар, кішілеу қыранға ұқсас құс. Құрсағы ақ түсті, қанаттарыны...
2021 ж. 1 қазан
Жапырақ
Жапырақ — жоғары сатыдағы өсімдіктердің фотосинтез, газ алмасу, буландыру, қор жинау, көбею қызметтерін атқаратын өсу мүшесі. Ол негізгі өркеннің жанама бұтақтарының қысқаруынан пайда болады....
2021 ж. 1 қазан
Жүсіпбек Аймауытұлы
Жүсіпбек Аймауытұлы (1889-1931) Павлодар облысының Баянауыл ауданында өмірге келді. Әкесі Аймауыт, атасы Дәндебай шаруа адамдары еді. Жүсіпбек өзі сауатты, жан-жақты өнер иесі болған. Керекудегі ек...
2021 ж. 1 қазан
Жыртқыштар
Жыртқыштар — сүтқоректілердің бір отряды. Австралия (тек жерсіндірілген түрлері ғана бар) мен Антарктидадан басқа құрлықтардың барлығында кең таралған. Қазақстанда 5 тұқымдасы (ит, аю, жанат,...
2021 ж. 1 қазан
Жалаңтөс баһадүр Сейітқұлұлы
Жалаңтөс баһадүр Сейітқұлұлы (1576-1656) — қазақтың әйгілі батыры, аса көрнекті қолбасшы, Самарқанның әмірі. Туып өскен жері — Сырдарияның төменгі ағысы. Топырақ бұйырған жері — С...
2021 ж. 1 қазан
Жауғаш Қырбасұлы
Жауғаш Қырбасұлы (1738-1787) — Абылай ханның белгілі мәмілегерлерінің бірі, атақты батыр, қолбасшы, өз дәуірінің көрнекті қайраткері. Шыққан тегі — Ұлы жүздің Дулат тайпасының Ботпай ру...
2021 ж. 1 қазан
Жұмат Тұрғынбайұлы Шанин
Жұмат Тұрғынбайұлы Шанин (1892, Желтау маңы, қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл ауданы, — 26.2.1938, Алматы қаласының маңы) — режиссер, драматург, актер, қазақтың ұлттық профессионалды т...
2021 ж. 1 қазан
Жүрек анатомиясы
Жүрек — адам мен жануарлардың қан айналу жүйесінің орталық органы. Ол қанды артерия жүйесіне айдайды және оның веналарға қайтып оралуын қамтамасыз етеді. Омыртқасыз жануарлардың кейбір түрлер...
2021 ж. 1 қазан
Жайық Кәгенұлы Бектұров
Журналист, жазушы, Қарағанды қаласының құрметті азаматы Жайық Кәгенұлы Бектұров 1912 жылы 10 маусымда Ақмола уезінің Моншақты болысында (қазіргі Астана облысы, Алексеев ауданы, “Үрпі” а...
2021 ж. 1 қазан
Жаяу Мұса Байжанұлы
Жаяу Мұса Байжанұлы (1835-1929) — қазақ халқының әйгілі әнші-композиторы, ақын. Туған жері — Павлодар облысының Баянауыл ауданындағы Жасыбай көлінің жағасы, Ақшоқы алқабы. Шыққан тегі &...
2021 ж. 1 қазан
Жеті Жарғы
Бізге түгел болмаса да келіп жеткен қазақ әдет-ғұрып құқығының ірі жинақтарының бірі — Тәуке ханның "Жеті Жарғы" заңы. Бірақ бізге бұл заң жинағының XIX ғасырда Г. Спасский мен А.И....
2021 ж. 1 қазан
Жұртшы
Жұртшы — жыртқыш құстар отрядының өкілі. Дене пішіні орташа (қанатының құлашы 150-170 см, салмағы 2 кг), тұмсығының айналасында жалаңаш қызыл терісі бар жыртқыш құс. Ересек жұртшы ақ қауырсын...
2021 ж. 1 қазан
Жасыбай Өмірұлы
Жасыбай батыр (ХVІІІ ғасыр) — жоңғар басқыншыларына қарсы күрескен қазақтың әйгілі батыры. Шыққан тегі — Орта жүздің Арғын тайпасының Бәсентиін руынан. Әкесі Өмір от ауызды, орақ тілді ...
2021 ж. 1 қазан
Жұпар
Сирек, таралу аймағы тарылып, саны кемуде. Жайық өзенінің жайылмасында, Еділдің атырауы мен Үй, Тобыл, Обаған және Тоғызақ өзендерінің жайылмаларында кездеседі, су өсімдіктеріне бай жайылма көлдер,...