2026 yılında Kazakistan vatandaşları, doğumda yapılan tek seferlik ödemelerden engellilik yardımlarına kadar bir düzineden fazla devlet desteği türüne erişebilecek. Birçok vatandaş hangi yardımlardan yararlanabileceğini ve bunların nasıl alınacağını henüz bilmiyor, infohub.kz sitesinin bildirdiğine göre.
Kazakistan'da devlet desteği iki şekilde sağlanmaktadır: devlet yardımları (cumhuriyet bütçesinden, çoğu için resmi bir işte çalışma şartı aranmaz) ve sosyal ödemeler (Devlet Sosyal Sigorta Fonu'ndan, DSSF — işverenin sosyal katkı payı ödediği kişiler için). Bazı ödemelerin miktarı doğrudan resmi maaşa bağlıdır.
Çocuklu ailelere yönelik destek yedi ana türü içerir. Çocuğun doğumundan sonra ebeveynlerden biri tek seferlik devlet yardımı alır. İkiz, üçüz veya dörtüz durumunda ödeme her çocuk için ayrı ayrı yapılır. Resmi olarak çalışan kadınlar ayrıca doğum ve analık sosyal ödemesi (doğum izni olarak adlandırılır) alma hakkına sahiptir — bu ödeme izin süresinin tamamı için tek seferde yapılır, miktar son 12 aydaki DSSF'ye katkı payı ödenen ortalama aylık gelire bağlıdır.
Daha sonra ebeveynler, çocuk bir buçuk yaşına gelene kadar aylık bakım ödemesi alabilir. Ebeveyn çalışmıyorsa, bütçeden sabit bir devlet yardımı verilir. Çalışanlar için ise DSSF'den son iki yıldaki katkı payı ödenen ortalama aylık gelirin %40'ı oranında sosyal ödeme yapılır ve bu ödeme bir buçuk yaşına kadar aylık olarak ödenir.
Çok çocuklu aile yardımı, dört veya daha fazla reşit olmayan çocuğu veya 23 yaşına kadar örgün eğitimdeki öğrencisi olan ailelere verilir. Ödeme gelire bağlı değildir, miktar çocuk sayısına göre değişir. «Kúmis alqa» ve «Altyn alqa» kolyeleriyle ödüllendirilen kadınlar, «Kahraman Anne» unvanı ve «Annelik Şanı» nişanı sahipleri ayrı bir aylık yardım alır. Onlar için vergi avantajları, konut öncelik hakkı ve erken emeklilik imkanı sağlanmaktadır.
Engellilik yardımı, iş tecrübesinden bağımsız olarak verilir ve gruba göre değişir. Kişi için sosyal katkı payı ödenmişse, DSSF'den ayrıca iş göremezlik sosyal ödemesi (bireysel olarak hesaplanır) yapılır.
Vefat eden aile reisi durumunda devlet yardımı (vefat edenin resmi işte çalışıp çalışmadığına bakılmaksızın ödenir) ve DSSF'den sosyal ödeme (vefat eden için katkı payı ödenmişse, miktar geliri, bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısı ve sosyal sigorta sistemine katılım süresi dikkate alınarak hesaplanır) sağlanır.
Çoğu yardım yalnızca başvuru yapıldıktan sonra verilir. Çalışma Bakanlığı'nın belirttiğine göre çoğu durumda kağıt belge toplamaya gerek yoktur. Başvuru, eGov.kz portalı veya mobil uygulaması üzerinden ya da SON aracılığıyla yapılabilir. Genellikle kimlik kartı ve başvuru yeterlidir; diğer bilgiler (çocuğun doğumu, evlilik, kayıt, banka hesabı) kamu kurumları tarafından başvuru sahibinin onayı ile bilgi sistemlerinden otomatik olarak alınır.
Reddetme iki nedenden dolayı mümkündür: devlet bilgi sistemlerine göre başvuru sahibinin çocukla birlikte yaşadığının teyit edilememesi veya eksik belge paketi (ya da süresi dolmuş belgeler) sunulması. Son durumda başvuru değerlendirmeye alınmaz, başvuru sahibine neden açıklanır ve tam setin sunulması gerektiği bildirilir.
Vatandaş reddi kabul etmezse, «Pravıtelstvo dlá grajdan» (başvuru SON aracılığıyla yapıldıysa), hizmet sağlayıcıya, yetkili devlet kurumuna veya kamu hizmeti kalite kontrol organına başvurarak karara itiraz edebilir. Şikayet, hizmet sağlayıcı tarafından 5 iş günü, yetkili kurum tarafından ise 15 iş günü içinde değerlendirilir. Karar değişmezse, vatandaş mahkemeye başvurma hakkına sahiptir.
Daha önce bildirildiği üzere, işini kaybeden Kazakistan vatandaşları, sosyal sigorta sistemine katılım süresine ve son iki yıldaki gelir düzeyine bağlı olarak bir ila altı ay arasında DSSF'den sosyal ödeme alabilir. Ödeme miktarı kaybedilen kazancın %45'ine kadar çıkabilir.