4,5 mıllıard jyl buryn bolǵan alyp soqtyǵysýdy kompúterlik modeldeý ejelgi planetalardyń fızıkalyq qasıetteri Aıdyń paıda bolý senarıin aıqyndaýy múmkin ekenin kórsetti, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
ScienceDaily jazǵan Ońtústik-Batys zertteý ınstıtýty men Arızona ýnıversıtetiniń zertteýi alǵash ret soqtyǵysatyn denelerdi taza suıyq nysandar retinde qarastyrmaı, olardyń geologıalyq beriktigi men temperatýrasyn eskeredi. Ońtústik-Batys zertteý ınstıtýty (SwRI) men Arızona ýnıversıtetiniń astronomdary ertedegi Jerdiń Marstaı shamalas gıpotetıkalyq Teııa planetasymen soqtyǵysýyn modeldedi. Jumys nátıjeleri «The Astrophysical Journal Letters» jýrnalynda jarıalandy.
Zertteýdiń jetekshi avtory Adın Denton túsindirgendeı, protoplanetalardyń fızıkalyq kúıi men temperatýrasy apat senarıin túbegeıli ózgertedi. Eger planetalyq deneler jetkilikti sýyq jáne berik bolsa, birtutas qalyptasqan serik soqqydan keıin nebári bes saǵat ishinde paıda bolýy múmkin edi. Al temperatýra joǵary ári materıaldardyń beriktigi tómen bolǵan jaǵdaıda Teııa tolyǵymen qırap, Jer aınalasynda alyp qoqys dıskisin quraıdy, al Aı sol dıskiden birtindep jınalady.
Zertteý avtorynyń biri Erık Asfog pen SwRI vıse-prezıdenti Robın Kanap jynystardyń beriktigin esepke alý alyp soqtyǵysý týraly tanymal gıpotezaǵa jańa kózqaraspen qaraýǵa múmkindik beretinin atap ótti. Modeldeý derekteri Aıdyń jasyn jáne ertedegi Jerdiń jylýlyq kúıin dálirek anyqtaýǵa kómektesedi, alaıda ázirge eki deneniń birdeı hımıalyq quramyn túsindirmeıdi. Zertteýshilerdiń pikirinshe, Teııa men proto-Jer jas Kún júıesiniń jaqyn aımaqtarynda birdeı zattan qalyptasýy múmkin.