AQSh prezıdenti Donald Tramp ákimshiligi jańa esepte Qytaı men basqa elder úshinshi elder arqyly eksporttyq bajdardy aınalyp ótip jatqanyn málimdedi. Bul týraly infohub.kz saıty habarlaıdy.
Aq úıdiń jańa esebinde kórsetilgendeı, elder óz eksporttaryn úshinshi elder arqyly jiberip, AQSH-tyń bajdaryn aınalyp ótýde. Bul salyq túsimderiniń jyl saıyn 19-26 mıllıard dollarǵa azaıýyna ákelip otyr. Esepte 2018 jyly Qytaı jańa bajdarǵa jaýap retinde taýarlaryn Meksıka men Malaızıa sıaqty elderge oraý jáne ishinara qurastyrý úshin jibergeni atap kórsetilgen. Bul tájirıbe transhıppıng dep atalady. Osylaısha, AQSH-tyń Qytaıdan ımporty tómendegendeı kóringenimen, Beıjiń óndiris sektoryn damytýdy jalǵastyryp, amerıkandyq zaýyttar men jumys oryndaryna qaýip tóndirýde.
Aq úıdiń saýda jónindegi keńesshisi Pıter Navarro jýrnalıserge bergen brıfıńte Qytaı óz eksportyn 40-tan astam el arqyly júrgizip jatqanyn aıtty. Alaıda ol esepte kóterilgen máseleler basqa elderdiń bajdardy aınalyp ótýge jol berýine qatysty ekenin de jetkizdi. «Jyldar boıy transhıppıng alaıaqtyǵy komýnıstik Qytaıǵa óz eksportyn jýýǵa múmkindik berdi», — dedi Navarro.
Bul esep qyrkúıek aıynda josparlanǵan Qytaı basshysy Sı Szınpınniń sapary qarsańynda jarıalandy. Tramp óziniń mamyr aıyndaǵy Beıjiń sapary kezinde Sı Szınpın týraly jyly sózder aıtqan bolatyn. Qytaı úkimeti AQSH-pen qarym-qatynasyn «strategıalyq turaqtylyq» dep sıpattaıdy, alaıda onyń óndiristik taýarlar eksportyn qoldaıtyn saıasaty Amerıka, Eýropa, Japonıa jáne basqa elderdegi avtomobıl, metal jáne elektronıka sektorlaryn turaqsyzdandyrýda.
Navarrodyń aıtýynsha, Úndistan sıaqty basqa elder de jańa bajdardy aınalyp ótý úshin transhıppıngti qoldanýy múmkin. Tramp ákimshiligi ázirlep jatqan jańa saýda kelisimderinde mundaı tájirıbeni qoldanatyn saýda seriktesterine jaza qoldanýdy qamtamasyz etetin erejeler bolady.
Tramp ákimshiligi amerıkandyq óndirýshilerdi qorǵaý maqsatynda álemniń kóptegen elderine, odaqtastar men qarsylastarǵa joǵary ımporttyq bajdardy engizgen. Sonymen qatar, bul bajdar el ishinde jańa ınflásıalyq qysym týdyrdy. Esepte transhıppıngtiń aýqymyn baǵalaý úshin ártúrli derekter keltirilgen: úkimet pen jeke sektordyń málimetteri boıynsha jyl saıyn 34,2 mıllıard dollardan 303 mıllıard dollarǵa deıin taýar transhıppıng arqyly ótkiziledi. Ortasha eseppen 75 mıllıard dollarlyq taýar transhıppıngke ushyraıdy dep eseptelip, salyq túsimderiniń joǵalýy baǵalanǵan.
Bul máseleni sheshý úshin AQSH-tyń Keden jáne shekara qorǵaý qyzmeti transhıppıngti toqtatý úshin jasandy ıntellektti qoldanatyn pılottyq baǵdarlamany bastaǵan. Navarronyń aıtýynsha, ımporttaýshy taýardyń shyǵý tegin burmalaǵany anyqtalsa, onyń ımportyna shamamen bir jyl burynǵy kezeńge keri kúshpen baj salynady. Prezıdenttiń ekinshi merzimindegi bajdaryna qatysty birneshe sot shaǵymdary túsip, aqpan aıynda Joǵarǵy sot olardyń keıbirin joıǵan bolatyn. AQSh áli de álemge eksporttaǵanynan kóp ımporttaıdy, biraq bıylǵy saýda tapshylyǵy 371 mıllıard dollardy qurap, ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda shamamen 189 mıllıard dollarǵa tómen.