Qudistegi ál-Aqsa meshitine 3200-dan astam ızraıldik qonystanýshy men ońshyl toptar basyp kirdi. Bul týraly infohub.kz saıty habarlady.
Palestınalyq sheneýnikterdiń aıtýynsha, bul bıylǵy eń iri basyp kirýlerdiń biri. Olar ıahýdılerdiń Tisha be-Av meıramyn atap ótý kezinde meshit aýlasyna kirgen.
Izraıldiń ońshyl Ulttyq qaýipsizdik mınıstri Itamar Ben-Gvır de beısenbi kúni aýyr polısıa qorǵaýymen meshit aýmaǵyna kirdi. Tisha be-Av – ıahýdılerdiń ejelgi ǵıbadathanasynyń eki ret qıraǵanyn eske alatyn qaıǵyly kún. Bul oryn musylmandar úshin ál-Aqsa, al ıahýdıler úshin ǵıbadathana taýy dep atalady.
Qudistegi Islam ýaqf departamentiniń málimdemesinde tańerteń 3228 ızraıldiktiń keshenge kirgeni aıtyldy. Qudis gýbernatorlyǵynyń palestınalyq ákimshiligi bul san kún batqanǵa deıin 5000-ǵa jetýi múmkin ekenin, bul ótken jyldardaǵy sol ıahýdı meıramyndaǵy kórsetkishten asyp túsetinin habarlady.
Palestınalyq sheneýnikterdiń aıtýynsha, ızraıldik kúshter meshit qaqpalarynda qatań shekteýler qoıyp, palestınalyq tabynýshylar men stýdentterdiń kópshiligin kirgizbegen. Sondaı-aq birneshe tabynýshyny uryp-soqqan. Ál-Jazıra tilshisi Nur Odehtyń aıtýynsha, ızraıldik bılik Qudistiń kóne qalasynda «tótenshe sharalar» qoldanǵan, sonyń ishinde ál-Aqsa keshenine tek qart adamdardy ǵana kirgizý jáne Qalandıa men Shyǵys Qudis mańyndaǵy beketterdi kúsheıtý.
Qudis gýbernatorlyǵy ızraıldik qonystanýshylardyń keshen ishinde talmýdtyq rásimderdi, sonyń ishinde sájde jasaý, án aıtý jáne duǵa oqýdy oryndaǵanyn habarlady. Izraıldik BAQ polısıanyń beısenbi kúni 1000-nan astam ızraıldikke meshitte duǵa etýge ruqsat bergenin habarlady. Musylman emesterge ıslamnyń úshinshi kıeli ornyna kirýge ruqsat berilgenimen, 1967 jylǵy kelisim boıynsha onda duǵa etýge tyıym salynǵan.
«Gaares» gazetiniń habarlaýynsha, Ben-Gvır Tisha be-Av kúni meshitke kelýshi ıahýdılerdiń «ózderin ıelerindeı sezinetinin» aıtyp, ondaǵy «orasan zor progresti» maqtaǵan.
Qudis gýbernatorlyǵy Ben-Gvırdiń kirýin qaýipti eskalasıa dep atady. Bul buryn osy jerde ıahýdı ǵıbadathanasyn qaıta salýdy jaqtaıtyn toptarmen baılanysty áreketterge ızraıldik bıliktiń resmı qoldaýyn kórsetedi.
Palestınalyq Hamas toby bul «ashyq agresıa áreketteri okýpasıaǵa jáne onyń qonystanýshylaryna keri áser etetinin» eskertti.
Iordanıa syrtqy ister mınıstrligi Ben-Gvırdiń saparyn «meshittiń kıeliligin qorlaý, eskalasıa, varvarlyq áreket jáne qabyldanbaıtyn arandatý» dep aıyptady. Syrtqy ister mınıstrliginiń ókili, elshi Fýad Madjalı mundaı áreketter meshit kesheniniń tarıhı jáne quqyqtyq mártebesin buzatynyn eskertti. Amman halyqaralyq qoǵamdastyqty Izraılge Qudistegi ıslam jáne hrıstıan kıeli oryndaryna qatysty úzdiksiz buzýshylyqtardy toqtatý úshin qysym jasaýǵa shaqyrdy.
Ál-Jazıra tilshisi Odehtyń aıtýynsha, Izraıldiń bıleýshi «Lıkýd» partıasy ókilderiniń qatysýy «túbegeıli saıası ózgeristi» bildiredi. Palestınalyq jáne musylman sheneýnikteri osy jerde ǵıbadathanany qaıta salýǵa shaqyrýlar endi «Izraıl úkimeti men parlamentiniń negizgi tulǵalarymen bekitilgenin» aıtady.
Odehtyń aıtýynsha, bul basyp kirýler jumaǵa deıin jalǵasyp, «odan ári qaqtyǵystarǵa ákelýi múmkin». Sebebi juma namazyna ádette meshitke myńdaǵan adam jınalady.
Palestına ýaqf jáne din isteri mınıstrligi buǵan deıin basyp kirýge shaqyrýlardy «kıeli orynnyń tarıhı jáne quqyqtyq mártebesin ózgertýge baǵyttalǵan qaýipti eskalasıa» dep aıyptap, halyqaralyq qoǵamdastyqty Izraılge olardy toqtatý úshin qysym jasaýǵa shaqyrdy.
Izraıl 1967 jylǵy arab-ızraıl soǵysy kezinde Shyǵys Qudisti basyp alyp, 1980 jyly aneksıalady. Bul áreket halyqaralyq deńgeıde tanylmaǵan.