Halyqaralyq zertteýshiler toby Arktıkadaǵy erigen teńiz muzy men ashyq muhıt shekarasynda bult túzetin bólshekterdiń buryn belgisiz prosesin anyqtady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Nature Geoscience jýrnalynda jarıalanǵan zertteýdi Bırmıngem ýnıversıtetiniń ǵalymdary Qytaı men Ispanıadaǵy áriptesterimen birlesip júrgizdi. Mamandar erigen muzdyń shetinde kún sáýlesi muhıt pen baldyrlar bóletin ıod, kúkirt jáne organıkalyq qosylystarmen árekettesetinin anyqtady. Nátıjesinde bult túze alatyn bólshekterdiń sany táýligine 50 ese artady. Bul qubylys kún ashyq kúnderdiń 80 paıyzynan astamynda baıqaldy.
Sondaı-aq komanda atmosferalyq qosylystardyń jańa klasyn — quramynda ıody bar ottekti organıkalyq molekýlalardy (I-OOMs) anyqtady, olar paıda bolǵan bólshekterdiń bulttylyqty qalyptastyrý úshin qajetti mólsherge deıin ósýine kómektesedi. Erigen muzdyń aýdany ulǵaıǵan saıyn, bul tabıǵı proses kún sáýlesiniń shaǵylysýyna jáne aımaqtaǵy klımattyq ózgeristerge barǵan saıyn kóbirek áser etedi.
Ǵalymdar jahandyq jylynýdy dálirek boljaý úshin ashylǵan mehanızmderdi qoldanystaǵy klımattyq modelderge qosýdy josparlap otyr.