Массачусетс технологиялық институтының Хэйстек обсерваториясының ғылым докторы Линн Мэтьюстің жетекшілігімен халықаралық астрономдар тобы қызыл алып Бетельгейзенің атмосферасын жасырын серіктес жұлдыз деформациялайтынына дәлел тапты, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Радиобақылаулар жақын серіктес Сиварханың қызыл алыптың сыртқы қабаттары арқылы қозғалып, газдың толқуын тудырып, оның атмосферасын сопақ пішінге келтіретінін көрсетті. Гарвард-Смитсон астрофизика орталығы, Манчестер университеті және Еуропалық оңтүстік обсерваториясы мамандарымен бірлесіп дайындалған зерттеу «The Astronomical Journal» ғылыми басылымында жарияланды.
Ғалымдар Карл Янский атындағы VLA радиотелескоптар кешенінің және Чилидегі ALMA обсерваториясының 2021–2026 жылдар аралығындағы 22-ден 485 гигагерцке дейінгі диапазондағы жеті жиіліктегі радиодеректерін біріктірді.
Зерттеушілер толқулардың себебі ретінде алыптың жарықтық тербелісінің 2100 күндік циклін түсіндіру үшін 2024 жылы алғаш рет болжалған шағын Сиварха жұлдызын атайды. Араб тілінен аударғанда серіктестің аты «білезік» дегенді білдіреді, бұл Бетельгейзенің өз атауын («егіздің қолы») толықтырады. Серіктес алыптан небәрі екі радиус қашықтықта орналасқан және оның кең газ қабығының ішінде айналып, судағы жылдам катер сияқты гидродинамикалық толқын көтереді.
Сиварханың өзі тікелей радиотіркеуге тым күңгірт, алайда оны қоршаған ортаның мінез-құлқы ашты. Бетельгейзе атмосферасы радиотолқындарда үнемі сопақ пішінге созылып, ең үлкен ұзару серіктің жұлдыз орталығынан ең қашықтаған нүктелерімен сәйкес келеді.
Сонымен қатар астрономдар температурасы 2200 кельвин болатын, фотосферадан 1000 градусқа төмен суық молекулалық газ қабатының («MOLsphere») бар екенін растады, сондай-ақ 2019–2020 жылдардағы ауқымды күңгірттенуден кейінгі атмосфераның қызуын тіркеді.