Ádette juqtyrǵan masanyń shaǵýy bezgek aýrýyna shaldyǵý qaýpin bildiredi. Ǵalymdar parazıtpen baılanysty paıdaǵa asyrýǵa bola ma dep tekserýdi jón kórdi — aǵza aýrýdyń damýyna jetkizbeı, ımýndyq júıege qosymsha jattyǵý alatyndaı. Dál osy tásildi Ýolter jáne Elıza Hol atyndaǵy medısınalyq zertteýler ınstıtýtynyń (WEHI) zertteýshileri tyshqandarda synap kórdi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Juqtyrǵan masa shaqqannan keıin bezgek parazıti aldymen baýyrǵa túsedi. Onda ol kóbeıedi, sodan keıin qanǵa shyǵyp, erıtrosıtterdi juqtyrady. Dál qan satysy bezgek belgileriniń paıda bolýyna ákeledi. Zertteýshiler parazıtti baýyrda bolýynyń kesh kezeńinde — qanǵa shyǵar aldynda toqtatýdy uıǵardy. Ol úshin olar plazmepsın IX jáne plazmepsın X dep atalatyn parazıttiń eki fermentiniń jumysyn bloktaıtyn eksperımentaldy preparattardy qoldandy. Osylaısha, parazıtke baýyrda jetkilikti uzaq damýǵa jáne kóbeıýge múmkindik beriledi, biraq aýrý týdyratyn satyǵa ótýge jol berilmeıdi.
Ǵalymdardyń oıynsha, bul tásil ımýndyq júıege bezgek parazıtin jaqsyraq «zertteýge» múmkindik beredi. Eger ony juqtyrǵannan keıin birden joısa, aǵza salystyrmaly túrde az mólsherdegi bógde aqýyzdarmen — antıgendermen kezdesedi. Eger parazıt baýyr satysynyń kóp bóligin ótip úlgerse, ımýndyq júıe kúshtirek sıgnal alyp, qorǵanýdy úırenedi. Mundaı áserden keıin tyshqandarda ımýndyq jaýaptyń birneshe komponentteri, sonyń ishinde antıdeneler, CD8+ T-jasýshalar jáne baýyrda qalatyn ımýndyq jad jasýshalary tabyldy.
Sodan keıin zertteýshiler tyshqandardy qaıtadan juqtyrǵan masalardyń áserine ushyratty. Bul joly parazıtpen baılanys ınfeksıanyń ádettegi damýyna ákelmedi. Onyń ornyna ol qalyptasqan ımýndyq jaýapty qosymsha yntalandyrdy. Nátıjesinde erekshe sqema paıda bolady: preparat kómegimen parazıtpen alǵashqy baılanys ımýnıtetti qalyptastyrý úshin qoldanylady, al keıingi baılanystar kúsheıtkish doza retinde jumys isteı alady. Avtorlar bul tujyrymdamany hemovaksınasıa dep ataıdy, ıaǵnı dári-dármek arqyly vaksınaǵa uqsas ımýnıtet jasaý.
Tyshqandarda qalyptasqan ımýnıtet 21 aıǵa deıin saqtaldy, bul olardyń ómiriniń edáýir bóligin quraıdy. Teorıalyq turǵydan bul bezgek taralǵan aımaqtardaǵy adamdarǵa artyqshylyq bere alady. Parazıtpen keıingi baılanystar qaıtalanatyn ınfeksıalarǵa aınalmaı, ımýnıtetti qosymsha qoldaı alady. Degenmen, bul ázirge tek eksperımentaldy tujyrymdama. Zertteý tek tyshqandarda júrgizildi, sondyqtan adamdarda da osyndaı áser bolatyny belgisiz.