Qytaı Halyq Respýblıkasy Memlekettik keńesiniń burynǵy premeri Chjý Jýnszı 97 jasynda qaıtys boldy. Ol Qytaıdyń álemdik saýdaǵa ıntegrasıalanýynda sheshýshi ról atqaryp, eldiń qarqyndy ekonomıkalyq ósýine negiz qalaǵan edi, dep habarlaıdy infohub.kz.
Chjý Jýnszı 1998-2003 jyldary eldegi ekinshi mańyzdy qyzmetti atqardy. Ol Qytaıdyń Dúnıejúzilik saýda uıymyna (DSU) kirýiniń, qytaı kásiporyndarynyń halyqaralyq naryqqa ashylýynyń jáne sheteldik ınvestısıalardy tartýdyń basty sáýletshileriniń biri boldy.
Ol tarıhta mańyzdy ekonomıkalyq reformatorlardyń biri retinde qaldy. Dál osy ol salyq ókilettikterin jergilikti bılikten ortalyq úkimetke berdi, rentabeldi emes memlekettik kásiporyndardy joıdy nemese jekeshelendirdi, sondaı-aq jeke turǵyn úı naryǵynyń damýyna serpin berdi.
Kópshilik ony qatal ári pragmatıkalyq kóshbasshy retinde eske alady. Ol eki tańbaly ósý kórsetkishterine qol jetkizip, óz pikirin aıtýdan qoryqpady. 1998 jyly ol Qytaıdy kez kelgen sátte burq ete qalýy múmkin kóptegen áleýetti daǵdarystar kútip turǵanyn málimdedi. «Qarapaıym halyq bizge kóptegen sebeptermen narazy. Ásirese basshylar arasyndaǵy sybaılas jemqorlyq, baılar men kedeıler arasyndaǵy alshaqtyq jáne keıbir jergilikti basshylardyń ózin tıran retinde ustaýy», — dedi ol.
Chjý Jýnszı adal emes bankırlerdi «aqymaqtar» dep atady jáne Ianszy boıyndaǵy bógetter men sý tasqynyna qarsy plotınalardy «tofý sıaqty senimsiz ári keýekti» dep aıtty.
Onyń basshylyǵymen ekonomıkany turaqtandyrýǵa jáne sybaılas jemqorlyq deńgeıin tómendetýge qol jetkizildi. Qytaı komýnıstik aýtsaıder mártebesinen arylyp, ónerkásiptik derjavaǵa aınala bastady. Sonymen qatar, bul reformalar bes jyl ishinde 30 mıllıon adamnyń jumystan bosatylýyna ákeldi, al orasan zor ekonomıkalyq ósý teńsizdikti odan ári arttyrdy.
Chjý Jýnszı 1928 jyly ortalyq Hýnan provınsıasynda dúnıege kelgen jáne memlekettik qyzmetke kirmes buryn elektr ınjeneri dıplomyn alǵan. 1949 jyly Komýnıstik partıaǵa kirdi. Ol eki ret «partıalyq tazartýdan» ótti: birinshi ret Mao Szedýnniń ekonomıkalyq saıasatyn ırasıonaldy dep ataǵany úshin, ony «ońshyl aýytqýshy» dep atady, al ekinshi ret — Mádenı revolúsıa kezinde.
Mao qaıtys bolǵannan keıin Chjý partıaǵa qaıtarylyp, 1991 jylǵa qaraı Qytaı ekonomıkasyna jaýapty vıse-premer qyzmetin atqardy. Jeti jyldan keıin ol premer boldy. Chjý 2002 jyly Qytaıdyń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýi boıynsha kúrdeli kelissózder júrgizdi.
Qytaıdyń memlekettik BAQ-taǵy nekrologtarda ol «ýaqyt synynan ótken komýnızm ıdealdarynyń adal kúreskeri, kórnekti proletarlyq revolúsıoner jáne saıası qaıratker» retinde sıpattalady.