2026 жылдың қыркүйегіне қарай қазақстандықтар банк депозиттерінде 30,6 трлн теңгеге жуық ақша ұстады — бір жылда сома 15,9%-ға өсті. Негізгі өсім ұлттық валютадағы салымдар есебінен болды: олар 22,8%-ға артты, ал валюталық депозиттер 8%-ға қысқарды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.

Қазақстандық депозиттерді кепілдендіру қорының (ҚДКҚ) түсіндіруінше, валюталық салымдардың қысқаруы салымшылардың доллардан жаппай бас тартқанын білдірмейді. Теңгенің нығаюы валюталық қалдықтарды қайта бағалауға әкелді, ал нақты мәнде шетел валютасындағы депозиттер тіпті аздап өсті — үшінші тоқсанда 1,4%-ға.

Жеке тұлғалардың барлық депозиттері үш сегментке бөлінеді: жаппай — қалдығы 15 млн теңгеге дейін, орташа — 15 млн-нан 50 млн теңгеге дейін және ірі — 50 млн теңгеден жоғары. Соңғы сегменттегі қаражаттың едәуір бөлігі долларда сақталады.

Депозиттердің жалпы сомасының жартысына жуығы — 48,4%-ы жаппай сегментке тиесілі, алайда қазір ол ең баяу өсуде. 2026 жылдың үшінші тоқсанында шағын сомасы бар салымшылар жинағын тек 0,6%-ға арттырды, ал орташа сегмент 7,8%-ға, ірі сегмент 9,9%-ға өсті.

Жылдық көрініс басқаша: жаппай сегмент 16,3%-ға, орташа — 21,9%-ға, ірі — 11,7%-ға өсті. Себебі — шетел валютасындағы салымдардың қатты төмендеуі ірі сегменттің жалпы өсімін «жеп қойды», ал жаппай сегментке дерлік әсер етпеді.

Оның үстіне жаппай сегменттің өсімі есептелген сыйақыдан төмен болып шықты. Бұл адамдардың жинақтарын толықтырғаннан гөрі шоттарынан ақша алып, жұмсағанын жиірек көрсетеді.

Банк жинақтарының құрылымы да өзгеруде: қазақстандықтар ақшаны әдетте жоғарырақ мөлшерлеме ұсынатын мерзімді және жинақ депозиттеріне белсендірек орналастыра бастады. Үшінші тоқсанда мерзімді салымдардың көлемі 13,8%-ға, жинақ салымдары 5,3%-ға өсті, ал еркін пайдалануға және толықтыруға мүмкіндік беретін мерзімсіз депозиттер 1,2%-ға қысқарды.

Бір айдан алты айға дейінгі мерзімге мерзімді және жинақ салымдары бойынша орташа өлшенген мөлшерлеме жылдық 18–18,6%-ға жетті, мерзімсіз салымдарда бұл көрсеткіш 15,1% болды. Нәтижесінде бөлшек портфельде мерзімді және жинақ депозиттерінің үлесі 33,8%-ға жетті. Мұндай салымдар жоғарырақ табыстылықты бекітуге мүмкіндік береді, бірақ ол үшін неғұрлым қатаң шарттармен төлеуге тура келеді.

Еске салайық, базалық мөлшерлеменің төмендеуіне ілесе екінші деңгейдегі банктер өз депозиттік өнімдері бойынша пайыздарды біртіндеп төмендетіп келеді.