Қазақстандық мессенджерлерде 17 қарашада жаһандық кибератака болады деген қорқынышты хабарлама тарап жатыр. Оның айтуынша, аталған күні шоттар нөлге түсіп, интернет үш айға өшіріледі екен. Бұл туралы infohub.kz сайты хабарлайды.
Анонимдер сол күні «COVID 2.0» басталады деп мәлімдеп отыр: хакерлер барлық банк жүйесін бұзып, азаматтардың шоттары нөлге түседі, мобильді қосымшалар істемей қалады, ал интернет үш айға өшеді. Осы қауесеттердің ықпалымен хабарлама авторлары адамдарды банкоматтарға жаппай жүгіріп, қолма-қол ақша алуға шақырады. Алайда бұл — фейк.
«Жаһандық істен шығу» күні туралы хабарлама алғаш рет X мессенджерінде Wesleysimplic деген пайдаланушыдан шыққан. Ол шоттардың «нөлге түсетінін» және интернеттің үш айға өшетінін жазған.
Алайда 17 қараша күні кездейсоқ таңдалмағаны белгілі болды, бірақ оның мәнін фейк жасаушылар дөрекі бұрмалаған — бұл күні АҚШ-та радиомен және теледидар арқылы Төтенше хабарлау жүйесіне (Emergency Alert System) жоспарлы тексеру жүргізілуі жоспарланған.
Бұл — американдық билік тұрақты жүргізетін халықты хабарлау жүйелерін стандартты тестілеу (мұндай сиреналар мен радиохабарлауды Қазақстанда да тексереді). Қауіпсіздік жүйесін тестілеу шабуыл күтіліп отырғанын білдірмейді. Сонымен қатар әзірге бірде-бір американдық үкіметтік ведомство немесе халықаралық киберқауіпсіздік агенттігі жаһандық банктік істен шығу қаупі туралы мәлімдеген жоқ.
Криптоқауіпсіздік пен киберқауіптерге маманданған CryptoTicker халықаралық порталы хабарлағандай, шоттарды жаһандық нөлге түсіру техникалық тұрғыдан мүмкін емес.
Мәселен, қазақстандық және әлемдік банктер деректерді бір осал жерде сақтамайды: клиенттердің балансын қоса алғанда, барлық қаржылық ақпарат әртүрлі дата-орталықтардағы көптеген тәуелсіз серверлерде көшіріліп, қайталанып отырады. Мұны мемлекеттік реттеу аясындағы қатаң қауіпсіздік хаттамалары талап етеді.
Қандай да бір істен шығу болса да, ақша тізілімдерде сенімді түрде тіркеліп қалады. Ал қауіп жойылған бойда қосымшалардың жұмысы толық қалпына келеді. Сондықтан қағаз купюраларды шұғыл жинақтаудың ешқандай қажеті жоқ. Сондай-ақ Қазақстандағы банктердің сенімділігі халықаралық рейтингтермен де расталады.
Төтенше жағдайлар министрлігі (ҚР ТЖМ) жақындап келе жатқан дағдарыс туралы ақпаратты ресми түрде жоққа шығарды. Ведомство 17 қарашаға қарай интернеттің өшірілуі немесе азық-түлік пен суды шұғыл сатып алу қажеттігі туралы ешқандай ескерту шығармағанын атап өтті. Мемлекеттік органдар азаматтарды үрейге бой алдырмауға және тек ресми дереккөздерге сенуге шақырады.
Қазақстандықтар алаяқтардан сақ болуы керек — олар 17 қараша айналасындағы дүрбелеңді «жақындап келе жатқан кибератакадан ақшаны құтқару» деген желеумен пайдалануы мүмкін. Мысалы, қылмыскерлер фишингтік сілтемелер жіберіп немесе ақшаны шұғыл түрде «қауіпсіз шотқа» аударуды ұсынып қоңырау шалып отыруы ықтимал.
Есіңізде болсын: банк карталарыңыз бен депозиттеріңіздегі ақшаңыз қазірдің өзінде барынша қауіпсіз. Эмоцияға беріліп қолма-қол ақша алмаңыз, хабарламалардағы күмәнді сілтемелерге өтпеңіз және құпия сөздер мен SMS-кодтарды ешқашан үшінші тұлғаларға бермеңіз.