Fransıanyń joǵarǵy soty 15 jasqa tolmaǵandarǵa áleýmettik jelige qol jetkizýge tyıym salýdy joqqa shyǵardy, bul sóz bostandyǵy men jeke ómirge qol suǵý dep tanyldy. Bul sheshim prezıdent Emmanýel Makronǵa soqqy boldy, óıtkeni álemde avstralıalyq úlgidegi shekteýlerdi engizý úrdisi kúsheıip keledi.
Parlament shilde aıynda maquldaǵan zań 15 jasqa tolmaǵandarǵa qyrkúıek basynan bastap áleýmettik jelide akkaýnt ashýǵa tyıym salýdy kózdegen edi. Sonymen qatar, tehnologıalyq platformalar tórt aı ishinde bar akkaýnttardy jabýǵa jáne Fransıanyń jeke ómirdi qorǵaý jónindegi retteýshisi maquldaǵan jas tekserý quraldaryn paıdalanýǵa mindetti bolatyn.
Alaıda konstıtýsıalyq keńes zań jas ereksheligin rastaýdy talap etkenimen, munyń «sharttary men shekteýlerin» naqtylamaǵanyn anyqtady. Sondaı-aq, shekteýler sóz bostandyǵy men jeke ómirge qol suǵatynyn atap ótti. Keńes óz sheshiminde «daýly erejeler sóz bostandyǵy men baılanys bostandyǵyna proporsıonaldy emes túrde qol suǵady jáne jeke ómirdi qurmetteý quqyǵyn qamtamasyz etý úshin qajetti quqyqtyq kepildikterdi qamtamasyz etpeıdi» dep málimdedi.
Birneshe el Avstralıanyń mysalyna erdi, ol ótken jeltoqsanda 16 jasqa tolmaǵandarǵa iri áleýmettik platformalarǵa tyıym salǵan bolatyn. Indonezıa men Malaızıa keıbir platformalarda 16 jasqa tolmaǵandarǵa shekteýler engizdi, al Ulybrıtanıa kelesi jyly sol jastaǵylarǵa jetekshi qosymshalardy paıdalanýǵa tyıym salýǵa daıyndalýda.
Avstralıada shekteýler Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, Twitch, X jáne YouTube sıaqty platformalarǵa qatysty. Eýroodaq ta sıfrlyq qyzmetter týraly zańǵa súıene otyryp, balalardy zıandy áleýmettik jeli fýnksıalarynan qorǵaýdy kúsheıtýdi josparlap otyr. Eýropalyq komısıa prezıdenti Ýrsýla fon der Láıen ótken aıda «platformalarǵa jas ereksheligine saı shekteýler qajet ekeni anyq» dedi. Ol naqty jas shegin atamaı, «ártúrli jas toptary úshin kezeńdik jáne birtindep qol jetkizý» múmkindigin kóterdi.
Áleýmettik jeli kompanıalary ádette jalpy tyıymdarǵa qarsy, sebebi olarda 13 jastan bastap paıdalanýshylardy qorǵaý sharalary bar dep málimdeıdi. Olar sondaı-aq úkimet shekteýlerine baǵynatyndaryn aıtty. Makron sáýir aıynda jasóspirimderdi qurylǵylaryn óshirip, jaqsy azamat bolý úshin kitap oqýǵa shaqyrǵan bolatyn. Elıseı saraıynyń málimetinshe, ol premer-mınıstr Sebasten Lekornýǵa konstıtýsıalyq keńestiń eskertýlerin eskere otyryp, zańnamany qaıta qaraýdy tapsyrǵan. Elıseı Makron reformanyń 2027 jyldyń kóktemindegi prezıdenttik saılaýǵa deıin kúshine enýine bel baılaǵanyn habarlady. Makron úshinshi merzimge saılanýǵa quqyǵy joq.