Halyqaralyq zertteýshiler toby meteorıttiń qulaýy men jahandyq janartaý belsendiliginiń úılesýi klımattyń kúrt ózgerýine ákelip, ekojúıelerdiń basym bóligin joıǵanyn anyqtady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Jer tarıhyndaǵy eń iri jappaı qyrylýlardyń biriniń sebepterin zertteýge arnalǵan jumystyń nátıjeleri geologıalyq shógindiler men qazba qaldyqtaryn taldaý qorytyndysy boıynsha jarıalandy. Ǵalymdar klımattyń apatty ózgerýine jáne ósimdikter men janýarlardyń orasan kóp túriniń joıylýyna ákelgen oqıǵalar hronologıasyn qalpyna keltire aldy.
Alynǵan derekterge sáıkes, apattyń negizgi faktory birneshe aýqymdy tabıǵı prosestiń qatar kelýi boldy. İri asteroıdtyń qulaýy alyp janartaý atqylaýlary kezeńimen tuspa-tus keldi. Osy oqıǵalardyń saldarynan atmosferaǵa kúldiń, kómirqyshqyl gazynyń jáne kúkirt qosylystarynyń orasan zor kólemi taralyp, kún sáýlesiniń joly bógeldi jáne planeta betindegi temperatýra kúrt tómendedi.
Kún sáýlesiniń uzaq ýaqyt bolmaýy fotosıntez prosesin buzdy, bul qurlyqta da, muhıttarda da qorektik tizbekterdiń kúıreýine ákeldi. Bastapqy sýyqtyqtan keıin biraz ýaqyt ótken soń atmosferadaǵy gazdardyń joǵary konsentrasıasynan týyndaǵan uzaqqa sozylǵan parnıktik effekt kezeńi bastaldy. Muhıttardyń qyshqyldyǵynyń ózgerýi jáne ádettegi tirshilik ortasynyń buzylýy iri organızmderdiń basym bóliginiń tirshilik etýin múmkin etpedi.
Zertteýshiler ejelgi klımattyq daǵdarystardy zertteý qazirgi ekojúıelerdiń turaqtylyq mehanızmderin jaqsyraq túsinýge múmkindik beretinin atap ótti. Jumys derekteri bıosferanyń qorshaǵan ortanyń kúrt ózgeristerine qanshalyqty osal ekenin kórsetedi. Zertteý nátıjeleri ǵalymdarǵa uzaq merzimdi ekologıalyq táýekelderdi baǵalaýdyń jáne evolúsıalyq prosesterdi túsinýdiń jańa quraldaryn beredi.