Iranmen odaqtas hýsıler beısenbi kúni Qyzyl teńizde Saýd Arabıasynyń eki munaı tankerine soqqy bergenin málimdedi. Bul – Saýd Arabıasyna teńiz blokadasyn engizý jospary aıasyndaǵy qadam. Sarapshylardyń pikirinshe, mundaı áreket Irannyń strategıalyq manevri retinde qarastyrylyp, álemdik munaı jetkizilimine taǵy bir tosqaýyl týdyrýy múmkin. Bul týraly infohub.kz saıty habarlaıdy.
Aldyńǵy kúni AQSh qarýly kúshteri prezıdent Donald Tramptyń buıryǵymen Iranǵa jańa soqqylar serıasyn bastady. Bul – amerıkandyq áskerdiń qatarynan on ekinshi túngi shabýyly. Hýsıler Iemendegi bazalarynan Bab ál-Mandeb buǵazynyń mańaıyn baqylaıdy. Olar dúısenbide Saýd Arabıasyna teńiz blokadasyn jarıalap, bul sarapshylardyń pikirinshe, Iranǵa qosymsha yqpal beredi.
Irannyń Ormýz buǵazyn tolyqtaı derlik jaýyp tastaýy álemde ınflásıany órshitip, munaı baǵasyn kóterip, AQSh tutynýshylaryna qysym jasady. Bul qarashadaǵy kongres saılaýyna deıin Tramptyń respýblıkashyl odaqtastaryn qıyn jaǵdaıda qaldyrdy.
Sársenbi kúni bes tanker Bab ál-Mandeb buǵazyn aınalyp ótý úshin baǵytyn ózgertti. Al seısenbi kúni Saýd Arabıasynan Qytaı men Úndistanǵa bara jatqan úsh tanker keri buryldy. Hýsıler shabýyl jasalǵan tankerlerdi «Enselıa» jáne «Laıla» dep atady. Saýd Arabıasynyń SPA agenttigi resmı derekkózge silteme jasap, «Enselıaǵa» tıgen zymyran saldarynan onyń tumsyq bóliginde órt shyqqanyn habarlady. «Laılaǵa» jasalǵan shabýyl rastalmady. Teńiz qaýipsizdigi kózi «Enselıa» kemesiniń Jızan porty mańynda zymyran soqqysyna ushyrap, apat sıgnalyn jibergenin málimdedi.
Saýd Arabıasy kúnine mıllıondaǵan barel munaıyn Ormýz buǵazyn aınalyp ótý úshin Ianbý portyna baǵyttady. Eger Qyzyl teńizdiń ońtústik buǵazy arqyly ótý múmkin bolmasa, kemelerge tek Sýes kanaly arqyly soltústik baǵytta júzý ǵana qalady, bul jol aılar jáne qosymsha shyǵyndardy talap etedi.
Eki qytaılyq asa iri shıki munaı tasymaldaýshysy barlyǵy 4 mıllıon barel saýdtyq munaımen beısenbi kúni Bab ál-Mandeb buǵazyna qaraı bet aldy.
Qyzyl teńizdegi shıeleniske deıin Tramp Irannyń Ormýz buǵazyndaǵy kemelerge zymyran atqan saıyn bir kópir nemese elektr stansıasyn joıatynyn aıtyp qorqytty. Iran áskerı qolbasshylyǵy bul qaýipti júzege asyrsa, olar óńirdegi munaı, gaz, elektr jáne ekonomıkalyq ınfraqurylymdy nysanaǵa alyp, «tipti bir tamshy munaıdyń» eksporttalýyna jol bermeıtinin eskertti.
Birneshe saǵattan soń Iran revolúsıalyq saqshylary Ormýz buǵazynyń ońtústigindegi mınalanǵan aımaqta jarylys bolǵanyn habarlady. Olardyń aıtýynsha, úsh munaı tankeriniń bireýi órtenip, qalǵan ekeýi keri qaıtqan. Saqshylar buǵazdyń tolyq jabylǵanyn jáne Iranmen kelisimsiz eshbir tankerdiń kirýine nemese shyǵýyna ruqsat berilmeıtinin málimdedi.
Maýsymdaǵy atysty toqtatý kelisimi buzylǵannan beri on eki kún qatarynan jalǵasqan soqqylar barysynda AQSh shabýyldary Irannyń ońtústiginen batys jáne ortalyq aýdandaryna deıin keńeıdi. AQSh Ortalyq qolbasshylyǵy Irannyń keme qozǵalysyna qater tóndirý qabiletin «odan ári tómendetýdi» jalǵastyratynyn málimdedi.
Irandyq aqparat quraldary AQSh beısenbi kúni Býshehrdegi áskerı nysanaǵa eki ret shabýyl jasaǵanyn habarlady. Bul – komersıalyq atom reaktorynyń janynda ornalasqan nysanǵa eki kún ishindegi úshinshi soqqy. Hýzestan provınsıasynyń resmı ókili AQSh zymyrany Irakpen shekaradaǵy Shalamshe ótkeline tıip, eki adam qaza taýyp, 11 adam jaralandy dedi.
Vashıngton Irandy áskerı jaǵynan joıdy dep málimdese de, Tegeran zymyrandyq jáne ushqyshsyz ushý apparattary qabiletin saqtap qalǵanyn kórsetti. Iran bıylǵy aptada Kýveıttegi aýyz sý tushshytý jáne energetıkalyq kásiporyndaryna, sondaı-aq Bahreın men Iordanıadaǵy AQSh áskerı nysandaryna soqqy berdi.
Iran densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń resmı ókili ótken aıdyń sońynan beri 53 beıbit turǵyn qaza taýyp, 592 adam jaralanǵanyn habarlady. AQSh pen Israıl 28 aqpanda soǵys bastaǵannan beri myńdaǵan adam qaza taýyp, mıllıondaǵan adam údere kóshti.
AQSh áskerıleri beıbit turǵyndardy eshqashan nysanaǵa almaıtynyn málimdeıdi, alaıda Tramp azamattyq ınfraqurylymǵa shabýyl jasaımyn dep birneshe ret qorqytqan. Soǵys 18 amerıkandyq áskerı qyzmetshiniń ólimine jáne 450-den astam sarbazdyń jaraqat alýyna ákeldi. Tramp sársenbi kúni Delaver shtatyndaǵy Dover avıabazasynda Iran shabýylynan qaza tapqan tórt amerıkandyq áskerı qyzmetshiniń denesin qarsy alý rásimine qatysty. «Bul prezıdent retinde jasaıtyn eń qıyn isterdiń biri, biraq ony jasaý kerek», – dedi Tramp. Keıin Djordjıadaǵy sózinde soǵysty «usaq qaqtyǵys» dep atady.