Qazaqstanda ıpoteka — aýyr qarjylyq júkteme. Sondyqtan bankter nesıe bermes buryn klıenttiń tólem qabiletin, resmı jumysyn jáne basqa da nesıelerin muqıat tekseredi. Qaryz alýshyǵa bas tartý jıi kezdesedi, biraq bul ıpoteka rásimdeý múmkin emes degendi bildirmeıdi: «Krysha» portaly eske salǵandaı, qazaqstandyqtar qaryzdas nemese kepilger tarta alady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Qaryzdas ıpotekany maquldaý múmkindigin arttyrý nemese kóbirek soma alý úshin qajet. Onyń tabysyn bank ıpoteka berý kezinde eskeredi. Azamat qaryzdas bolsa, bank aldynda mindetteme alady: qaryz alýshy tólemdi toqtatsa, bank odan da qaryzdy óteýdi talap etýi múmkin.
Alaıda qaryzdastyń tek mindettemesi ǵana emes, ıpotekalyq turǵyn úıdegi úlesi de paıda bolady. Ol taraptardyń kelisimi boıynsha bólinedi, kim qansha aqsha salǵanyna qaramastan, ári mindetti túrde teń emes. Bul sondaı-aq qaryzdastyń óz úlesine menshik quqyǵy bar ekenin, sol páterde tura alatynyn nemese ony óz qalaýynsha bıleı alatynyn bildiredi, mysaly, óz bóligin jalǵa berýge bolady.
Qaryzdas bolyp bank talaptaryna saı, jetkilikti resmı tabysy bar týys, dos nemese basqa adam bola alady. Aıtpaqshy, erli-zaıyptylar, eger neke shartynda ózgeshe kórsetilmese, avtomatty túrde qaryzdas bolady. Qaryzdas mártebesinen bas tartýǵa bolady, mysaly, negizgi qaryz alýshynyń tabysy ósip, nesıeni ózi jaba alatyn jaǵdaı týsa. Áıtpese jańa qaryzdas izdeýge týra keledi.
Qaryzdastan ózgeshe, kepilger páterdiń ıesi bolmaıdy jáne ony satyp alýǵa qatyspaıdy. Degenmen onyń tabysy da ıpoteka rásimdeý kezinde eskeriledi. Sebebi onyń mindeti — bankke qaryzdyń óteletinine kepildik berý. Iaǵnı qaryz alýshy tóleı almasa, kepilger onyń mindettemesin óz moınyna alýǵa májbúr bolady. Biraq ol báribir satyp alýǵa qatyspaıdy jáne ıpotekalyq turǵyn úıge quqyǵy bolmaıdy.
Qazaqstanda qaryzdas pen kepilgerdiń aıyrmashylyǵy mynadaı: nesıe shartyna ekeýi de qol qoıady; nesıe tólemine qaryzdas qatysady, kepilger — joq (tek qajet bolǵanda); jyljymaıtyn múliktegi úlesti qaryzdas alady (shartta ózgeshe kórsetilmese), kepilger — joq; páterde qaryzdas tura alady, kepilger — joq. Derekkóz: krisha.kz.
Osylaısha, qazaqstandyqtar ıpoteka máselesin sheship, banktiń maquldaýyna qol jetkize alady. Sonymen qatar qaryzdas nemese kepilger róli usynylyp otyrǵan azamattar bul qarapaıym formaldilik emes ekenine daıyn bolýy kerek. Basqa adamǵa ıpotekaǵa kómektesýge kelise otyryp, olar aýyr mindetteme alady.