Iran AQSH-tyń alty kúndik soqqysynan keıin Taıaý Shyǵystaǵy amerıkalyq nysandarǵa jańa shabýyldar jasady. Oǵan Sırıadaǵy alǵashqy tikeleı shabýyl da kirdi, dep habarlaıdy infohub.kz.
Ótken aıdaǵy bitim kúndelikti shabýyl men qarsy shabýylǵa ulasyp, Hormuz buǵazyndaǵy mańyzdy tasymaldy toqtatty. Aqpanda AQSh pen Izraıl bastaǵan soǵystyń jahandyq ekonomıkaǵa áseri ınvestorlardy alańdatýda.
AQSh áskerı kúshteri Irannyń áskerı múmkindikterin odan ári álsiretý úshin taǵy bir túngi soqqy jasady. Keshm araly men Irannyń eń iri porty Bender-Abbas mańyndaǵy, sondaı-aq áskerı-teńiz jáne Islam revolúsıasy saqshylary korpýsynyń nysandaryna soqqylar berildi.
«AQSh kúshteri, sonyń ishinde joıǵysh ushaqtar, ushqyshsyz ushaqtar men áskerı kemeler ondaǵan ırandyq áskerı nysandy dáldikpen atqylady. Mysaly, jaǵalaýdaǵy baqylaý jáne áýe qorǵanysy núkteleri, áskerı logıstıka ınfraqurylymy jáne teńiz múmkindikteri», — delingen AQSh Ortalyq qolbasshylyǵynyń málimdemesinde.
Irannyń Sırıaǵa alǵashqy shabýyly
Irannyń jartylaı resmı «Tasnım» agenttiginiń habarlaýynsha, Chebehar portty qalasynyń mańyndaǵy Pasabandar aýdanyna jasalǵan AQSh soqqysynan bir adam qaza tapty. Iran kórshiles memleketterdegi AQSh áskerı bazalaryna, sonyń ishinde Iordanıadaǵy áýe bazasyna zymyrandar men ushqyshsyz ushaqtar atqylady. Juma kúni tańerteń Iran áskerı kúshteri Bahreın men Kýveıttegi AQSh nysandaryna shabýyl jasady. Qatar astanasy Dohada birneshe jarylys daýysy estilgen. Kýágerdiń aıtýynsha, İshki ister mınıstrligi bir bala synyqtardan jaralanǵanyn habarlady.
Iran BAQ-tyń habarlaýynsha, AQSh soqqylarynyń sońǵy tolqynynda bes kópir, sondaı-aq jaǵalaýdaǵy Bender-Hámirdegi temirjol vokzaly men ońtústik-shyǵys Irandaǵy Iranshahr áýejaıy zaqymdanǵan. Irannyń memlekettik aqparat agenttigi IRNA-nyń habarlaýynsha, Bender-Hámirdegi kópirlerge jasalǵan AQSh shabýyldarynan jeti adam qaza tapty. Irannyń memlekettik BAQ-y Islam revolúsıasy saqshylary korpýsy Iranshahrdaǵy ırandyq sarbazdardyń óltirilýine jaýap retinde Sırıadaǵy át-Tanftaǵy AQSh arnaıy operasıalar komandalyq ortalyǵyna shabýyl jasaǵanyn habarlady. Reıter bul habarlardy dereý rastaı almady.
Bul Irannyń Sırıaǵa jasaǵan alǵashqy tikeleı shabýyly. Sırıa kórshiles elderdi qamtyǵan qaqtyǵysqa tartylýdan aýlaq bolýǵa tyrysty. Lıvanda Iran qoldaǵan «Hezbolla» jaýyngerleri ızraıldik kúshtermen soǵysty, al Irakta Iran qoldaǵan qarýly toptar ushqyshsyz ushaqtar men zymyran shabýyldaryn jasady.
Irannyń Islam revolúsıasy saqshylary korpýsy Salameh tastaryndaǵy áskerı-teńiz radıolokasıalyq júıesi men Omannyń Ǵannam aýdanyndaǵy AQSh áýe baqylaý radaryn nysanaǵa alyp, joıǵanyn habarlady, dep málimdedi ırandyq memlekettik BAQ.
Hormuz buǵazyndaǵy tasymal taǵy toqtatyldy
Shabýyldardyń kúsheıýi munaı men gazdyń álemdegi eń mańyzdy tasymal joly Hormuz buǵazyndaǵy qozǵalysty taǵy da toqtatty. Bul munaı baǵasyn kóterip, ınflásıaǵa áser etýi múmkin degen alańdaýshylyq týdyrdy. Tehran buǵazdy qaıta qorshaýǵa kiristi, al Vashıngton sársenbiden bastap Iran porttaryn qaıta buǵattady. Derekkózderdiń habarlaýynsha, Iran Iemendegi hýsıt odaqtastaryn Qyzyl teńizdiń saǵasyndaǵy Bab-ál-Mandeb buǵazyn jabýǵa ıtermeleýi múmkin, eger Vashıngton Iran ınfraqurylymyna shabýyl jasasa. Iran ótken aptada buǵazdaǵy dáliz arqyly ótip bara jatqan kemelerge shabýyl jasady.
Aq úıdiń baspasóz hatshysy Karolın Levıt beısenbi kúngi brıfıńte prezıdent Donald Tramptyń «buǵazdaǵy belsendi terorızm áreketterine otyryp, Irannyń saldaryn kórýin qamtamasyz etpesten qarap otyrmaıtynyn» aıtty. Biraq ol prezıdenttiń «bir ýaqytta dıplomatıaǵa árqashan ashyq ekenin» qosty. Irandyq derekkózder Tehrannyń maqsaty buǵazdaǵy óz bıligin ornatý ekenin, biraq Tehran maýsym aıyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandýmdy buzatyn eskalasıany qalamaıtynyn aıtty, óıtkeni Tehran ony áli de ózi izdegen nárseniń kópshiligin berdi dep sanaıdy.
«Siz osylaı ómir súre almaısyz»
Iranda qaıta jańǵyrǵan bombalaý turǵyndardy abyrjytty. «Soǵys qaıta bastalady degen qorqynyshpen ómir súrý óte sharshatady. Siz osylaı ómir súre almaısyz... Jeke men dıplomatıanyń jeńýin qalaımyn», — dedi Tehrannan 46 jastaǵy memlekettik qyzmetker Máhleǵa, qaýipsizdik sebepterimen tegin atamaýyn ótindi.
Iran Hormuz buǵazyn paıdalanatyn barlyq kemelerdiń óz jaǵalaýyna jaqyn arna arqyly júzýin talap etedi jáne ótken aıdaǵy memorandýmda belgilengen 60 kúndik kelissóz kezeńiniń sońynda ótý aqysyn alýdy kózdeıdi. Vashıngton kemelerdi ońtústiktegi Oman jaǵalaýy boıyndaǵy balama joldy paıdalanýǵa shaqyrǵan. AQSh kúshteri áýe soqqylary Irannyń buǵazdy baqylaý múmkindigin joıý úshin jaǵalaýdaǵy áskerı nysandardy nysanaǵa alǵanyn aıtty. Iran Áskeriniń ókili brıgada generaly Muhammed Akramınıa beısenbide bul nátıje bermeıtinin, óıtkeni Iran buǵazǵa óz terıtorıasynyń kez kelgen jerinen soqqy bere alatynyn aıtty.
Tramp Irannyń negizgi munaı eksporttaý termınaly ornalasqan Harg aralyn basyp alýdy qosa, qurlyqtaǵy kúshterdi paıdalaný múmkindigin joqqa shyǵarmady. Ol Tehran kelissózderdi qaıta bastamasa, kelesi aptada Irannyń elektr stansalary men kópirlerine shabýyl jasaıtynyn birneshe ret eskertti.