Iran soǵysy Ulybrıtanıanyń jańa premer-mınıstri Endı Bernhemdi kúzgi búdjette qıyn sheshim qabyldaýǵa májbúr etýi múmkin. Bul týraly infohub.kz habarlaıdy. Ulttyq ekonomıkalyq jáne áleýmettik zertteýler ınstıtýty (UEÁZI) premerge «qıyn mura» qalǵanyn eskertti. Instıtýttyń aıtýynsha, baǵanyń úzdiksiz kóterilýi memlekettik qyzmetterdi jańǵyrtý josparlaryna úlken qysym jasaıdy.
Munaı baǵasy qysqa ýaqyt ishinde barreline 100 dollardan asyp, Hormýz buǵazy naýryzdan beri tolyǵymen jabyldy. Sarapshylardyń boljamy boıynsha, aldaǵy jeti aıda ınflásıa 3,8 paıyzǵa jetedi. Bul qarjy mınıstri Djon Hılıdi onjyldyqtyń sońyna qaraı qyzmetter men naqty ál-aýqat tólemderin saqtap qalý úshin qosymsha 24 mıllıard fýnt tabýǵa májbúr etedi. Instıtýt búdjettiń qarjylyq qorytyndysy boljamyn 7 mıllıardtan 3 mıllıardqa tómendetti. Naýryzda Úkimettiń táýelsiz boljaýshysy – Búdjettik jaýapkershilik basqarmasy Qazynashylyqta 22 mıllıard fýnt bos qor baryn málimdegen edi.
UEÁZI Taıaý Shyǵys qaqtyǵysynyń Ulybrıtanıaǵa tıgizgen zıanyn atap, bıyl jáne 2027 jyly ekonomıkalyq ósýdiń baıaýlaıtynyn aıtty. Munaı baǵasy men soǵysqa baılanysty belgisizdik saldarynan 2027 jyly ósim 1,1 paıyzǵa ǵana jetedi. Instıtýt dırektory Devıd Aıkman Bernhem «ınflásıa áserinen tozǵan qarjyny» mura etip alǵanyn, G7 elderi arasynda eń joǵary qaryz alý qunymen betpe-bet kelgenin aıtty. Ol jańa bastamalardy qaryz esebinen qarjylandyrýdy qatelik dep sanaıdy. «Qorǵanys nemese úı sharýashylyǵyn qoldaý jónindegi jańa mindettemeler salyq nemese basqa jınaqtar esebinen ótelýi kerek, qaryz esebinen emes», – dedi ol.
Bernhem premer-mınıstr bolǵannan beri birneshe bastama jarıalady, sonyń ishinde eresekterge áleýmettik kómek kórsetýdi jaqsartý jáne 1 mıllıon NEET (oqymaıtyn, jumys istemeıtin, daıyndalmaıtyn) jastarǵa qoldaý kórsetý bar. UEÁZI úkimettiń jalpy qaryzy 3 trıllıon fýntqa jetkenin, bul jyldyq ulttyq tabystyń 95 paıyzyn quraıtynyn eskertti. Instıtýttyń makroekonomıkalyq boljaý bóliminiń basshysy Stıven Mıllard Ulybrıtanıa ekonomıkasy osy jyldyń birinshi jartysynda «tańqalarlyqtaı tózimdi» bolǵanymen, «baıaýlaý áli alda» ekenin aıtty. Ol tipti Taıaý Shyǵysta beıbitshilik qalpyna kelse de, ınflásıa kóteriledi, al qarjy mınıstri saıasatty qarjylandyrý jolynda qıyn sheshimder qabyldaýy kerek dep esepteıdi. Mıllard jer salyǵyn engizý, salyqtyq jeńildikterdi qysqartý jáne baılar men kompanıalardyń salyq tóleýden jaltarýyna qarsy kúresti usyndy. UEÁZI boljamy boıynsha, ınflásıa 2026 jyly orta eseppen 3,1 paıyzdy qurap, 2027 jylǵy aqpanda 3,8 paıyzǵa jetedi, sodan keıin 2029 jyldyń basynda ǵana Anglıa bankiniń 2 paıyzdyq maqsatyna qaıta oralady.