Klımattyń ózgerýi Ispanıa men Fransıadaǵy orman órtterine tikeleı áser etkeni anyqtaldy. Zertteýler boıynsha, klımattyń jylynýy osy aptada bolǵan joıqyn órtterdiń yqtımaldyǵyn arttyrǵan. Bul týraly infohub.kz saıty habarlaıdy.
Adam áreketinen týyndaǵan klımattyń ózgerýi Ispanıadaǵy rekordtyq órtke ákelgen ystyq jáne qurǵaq aýa raıynyń yqtımaldyǵyn 20 esege arttyrǵan. Al Fransıadaǵy órt jaǵdaıynyń eki esege jıileýine sebep bolǵan. Bul málimetterdi Dúnıejúzilik aýa raıy qubylystaryn zertteý tobynyń (World Weather Attribution) ǵalymdary jedel taldaý barysynda anyqtaǵan.
Ispanıadaǵy qaýipti órt jaǵdaıynyń yqtımaldyǵy sońǵy 26 jyldaǵy jylyný nátıjesinde úsh esege ósken. Fransıada bolsa, bul kórsetkish 40 paıyzǵa artqan. Sonymen qatar, zertteýler Ońtústik Eýropadaǵy órt qaýpi joǵary kúnder sany ondaǵan jyl burynǵymen salystyrǵanda eki eseden astamǵa kóbeıgenin kórsetken.
London ımperıalyq kolejiniń klımatology, Dúnıejúzilik aýa raıy qubylystaryn zertteý tobynyń úılestirýshisi Frıderıke Ottonyń aıtýynsha, Ispanıadaǵy órt aýa raıy jaǵdaıynyń ózgerýi óte kúshti bolyp otyr. Ol ózi kórgen eń úlken ózgeristerdiń biri ekenin atap ótken. Ispanıa qazirgi ýaqytta eń ystyq jazdy bastan keshirip otyr. Qańtardaǵy mol jaýyn-shashyn ósimdikterdiń ósýine múmkindik bergen, biraq keıingi qatty qurǵaqshylyq órttiń taralýyna qolaıly jaǵdaı jasaǵan.
Otto Ispanıada jerlerdi tastap ketý máselesi de bar ekenin aıtady. Bul ósimdikter men aǵashtardyń keýip ketýine ákeledi. Fransıanyń Bordo aımaǵyndaǵy qalyń qaraǵaı toǵaılary da órttiń tez taralýyna sebep bolǵan. Dúnıejúzilik aýa raıy qubylystaryn zertteý tobynyń ǵalymdary bul zertteýdi tez arada júrgizgendikten, ol saraptamadan ótpegen. Degenmen, olardyń ádisteri ǵylymı turǵydan qabyldanǵan.
Klımattyń jylynýy órtterdiń «jarylys tárizdi» tutanýyna ákeledi. Otto toby klımattyń ózgerýiniń órt qarqyndylyǵyna qanshalyqty áser etkenin eseptegen. Olar órt aýa raıynyń qaýiptilik deńgeıin burynǵy ólshemdermen salystyrǵan. Sırakýzy ýnıversıtetiniń órt ǵalymy Djeıkob Bendıks bul zertteýdiń máni bar ekenin jáne órt ǵalymdaryna burynnan belgili derekterdi sandyq túrde rastaıtynyn aıtqan.
Taǵy bir zertteýde Ońtústik Eýropadaǵy órt qaýpi joǵary kúnder sany buryn jylyna shamamen 10 kún bolsa, qazir 25 kúnge jetkeni kórsetilgen. Bul kúnderdiń qarqyndylyǵy 1981-2010 jyldarmen salystyrǵanda 50 paıyzǵa artqan. Zertteý avtory Raýl Korderonyń aıtýynsha, órtter sany 1980 jyldardan 2018 jylǵa deıin azaıǵan, biraq klımattyń ózgerýi bul jetistikti joqqa shyǵarǵan.
Kalıfornıa ýnıversıtetiniń ǵalymy Djon Abatzaglý klımattyń ózgerýi bolashaqtaǵy másele emes, qazirdiń ózinde bar ekenin aıtqan. Otto qazba otyndaryn jaǵýdy toqtatý kerektigin, áıtpese órt jaǵdaıynyń nasharlaı beretinin eskertken.