Халықаралық зерттеушілер тобы Орта ғасырлардағы орман кесудің Италияның солтүстігіндегі Изeо көлінде екі жойқын цунамиге себеп болғанын анықтады, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Ғалымдардың жұмыс нәтижелері «Nature Communications» ғылыми журналында жарияланды. Мамандар сейсмикалық профильдерді, шөгінді жыныстардың керндерін, археологиялық олжаларды және Ватикан кітапханасындағы XII ғасырдағы қолжазбаны қоса алғанда, тарихи құжаттарды біріктірді. Компьютерлік модельдеу арқылы авторлар ландшафттың антропогендік өзгерістері қалыпты жер сілкіністерін өлімге әкелетін толқындардың көзіне айналдырғанын анықтады.
Рим империясы құлағанға дейін Ольо өзенінің атырауы қалың ормандармен жабылған, олардың тамыр жүйесі топырақты сенімді ұстап тұрған. Су асты беткейлері жайпақ болып, көлдің 250 метрлік ең үлкен тереңдігіне қарай біртіндеп төмендеген. Кейінірек мал жайылымы мен тау-кен қажеттіліктері үшін аумақтарды белсенді тазарту су қоймасына шөгінділердің үш есе көбеюіне әкелді. Жинақталған шөгінділер су асты жағалауларын өте тік және тұрақсыз етті.
1117 жылы Верона жер сілкінісі болған кезде шамадан тыс жүктелген беткейлер су қабатына құлады. Су асты көшкіні көлдің солтүстік бөлігінде биіктігі 50 метрден асатын толқындары бар алып цунами тудырып, құрлықты 2,7 шақырым тереңдікке дейін су басты. Екінші апат 1222 жылы Брешия жер сілкінісінен кейін болды, толқындардың биіктігі 13 метрге жетті. Монте-Изола аралы соққының бір бөлігін өзіне қабылдады, бірақ қалалар бәрібір су астында қалды.
Зерттеушілер сегіз ғасырлық жаңа эрозия мен жағалаулардың тығыз құрылысы апаттың қайталануының орасан зор қаупін тудыратынын ескертеді. Адам қызметі XII–XIII ғасырларда Изeо көлінде су асты көшкіндері мен алып цунамилерді тудырды, ал қазіргі жағалау құрылысы трагедияны қайталауы мүмкін, деп ескертті физиктер, деп жазады ScienceAlert.