Qazaqstan memlekettik qaryz boıynsha taza paıyzdyq shyǵystarǵa barlyq memlekettik shyǵystyń 11,1%-yn baǵyttaıdy, bul eldiń jalpy ishki óniminiń 3,8%-yna teń. Bul kórsetkish boıynsha respýblıka Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy elderiniń ortasha deńgeıinen (4,9%) jáne tipti Amerıka Qurama Shtattarynan (10,7%) aıtarlyqtaı ozyp otyr, alaıda Qazaqstannyń memqaryzy álemdegi eń tómenderdiń biri — JİÓ-niń shamamen 22%-y, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.

Osyndaı tujyrymdy ekonomıs Andreı Chebotarev óziniń Finance.kz Telegram-arnasynda EYDU-nyń 2025 jylǵy taza paıyzdyq shyǵystar — ıaǵnı memlekettiń paıyzdyq kiristerin shegergendegi qaryz tólemderi — týraly derekterin taldaı otyryp jasady.

EYDU derekteri boıynsha búdjet shyǵysyndaǵy qaryz tólemderiniń úlesi boıynsha úzdik ondyq bylaı kórinedi: AQSh — 10,7%, Italıa — 10,1%, Grekıa — 9,6%, Brazılıa — 9,5%, Portýgalıa — 8,5%, Ulybrıtanıa — 8,1%, Meksıka — 7,5%, Kanada — 6,8%, Kolýmbıa — 6,8%, Úndistan — 6,6%. EYDU elderi boıynsha ortasha kórsetkish 4,9%-dy quraıdy.

Ekonomıs atap ótkendeı, munshalyqty joǵary tólemderdiń basty sebebi — qarajat tartýdyń qymbattyǵy men qaryz portfeliniń qurylymynda.

«JİÓ-niń 22%-y kólemindegi memqaryzben, álemdegi eń tómenderdiń biri bola tura, búdjettiń 11%-yn tóleımiz! Biz óte qymbat qaryz alamyz. Portfeldiń qurylymy bizge qaryzdyń óz mólsherinen de qatty soqqy beredi», — dep jazady Chebotarev.

Sarapshy EYDU reıtıńi basty másele qaryz somasynda emes, ony qalaı basqaratynynda ekenin aıqyn rastaıtynyn atap ótti. Qyzmet kórsetýdiń joǵary quny eldiń basqa da asa mańyzdy salalarynyń qarjylandyrylýyn tartyp alady.

«Kredıtorlarǵa ketetin árbir paıyzdyq tarmaq — mektepterge, joldarǵa nemese densaýlyq saqtaýǵa jumsalmaıtyn aqsha», — delingen Finance.kz jarıalanymynda.

Chebotarevtiń pikirinshe, qaryz quny joǵary elder tuıyq sheńberge tap bolý qaýpine ushyraıdy: qaryzǵa qyzmet kórsetý jańa qaryzdardy talap etedi, bul mindettemelerdi odan ári ulǵaıtady.

«JİÓ ósiminsiz nemese aýyr búdjettik konsolıdasıasyz bul sheńberden shyǵý is júzinde múmkin emes», — dep qorytyndylaıdy sarapshy.

Buǵan deıin «Kýrsıv» Qazaqstannyń memlekettik kepildikter boıynsha qaryzyn qosa alǵanda, jıyntyq memlekettik jáne memleket kepildik bergen qaryzy 2026 jylǵy 1 shildege 40,9 trln teńgege jetkenin jazǵan bolatyn. Ekinshi toqsanda kórsetkish 1,84 trln teńgege, ıaǵnı 4,7%-ǵa ósti.